Ανάμεσα στον ουρανό και στη γη
~ Η αποκάλυψη του αθέατου ζωγραφικού σύμπαντος
της Βικτώριας Σκαρλάτου ~
Επιμέλεια: Κοσμάς Νικολάου
Αναδρομική έκθεση στην Πινακοθήκη του Δήμου Αθηναίων
Εγκαίνια: Πέμπτη 22 Οκτωβρίου
Η πρώτη ατομική και ταυτόχρονα πρώτη αναδρομική έκθεση του έργου της Βικτώριας Σκαρλάτου, υπό τον τίτλο Ανάμεσα στον ουρανό και στη γη, παρουσιάζεται στην Πινακοθήκη του Δήμου Αθηναίων, από τις 22 Οκτωβρίου έως τις 22 Νοεμβρίου 2026, με την υποστήριξη του Οργανισμού Πολιτισμού, Αθλητισμού και Νεολαίας του Δήμου Αθηναίων (ΟΠΑΝΔΑ).
Έπειτα από περισσότερα από εξήντα χρόνια αδιάλειπτης δημιουργικής δραστηριότητας, το έργο της Βικτώριας Σκαρλάτου παρουσιάζεται για πρώτη φορά στο κοινό ως ένα ενιαίο καλλιτεχνικό σύμπαν. Η έκθεση συγκεντρώνει 61 έργα από τη δεκαετία του 1960 έως σήμερα, παρακολουθώντας την εξέλιξη μιας ιδιοσυγκρασιακής εικαστικής γλώσσας που κινείται ανάμεσα στη βιωμένη εμπειρία, τη μνήμη, τον συμβολισμό και τη μεταφυσική αναζήτηση.

|
|
Η έκθεση που επιμελείται ο εικαστικός και ερευνητής Κοσμάς Νικολάου αποτελεί αποτέλεσμα μιας εκτεταμένης διαδικασίας καταγραφής, αρχειοθέτησης και τεκμηρίωσης περίπου 180 έργων, σχεδίων, σημειώσεων και προφορικών ιστοριών της καλλιτέχνιδας. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του Γραφείου Αρχειακών Μελετών / Office for Archival Development, μιας καλλιτεχνικής και επιμελητικής πρωτοβουλίας για την ανάδειξη αρχείων και συλλογών που έχουν παραμείνει εκτός δημόσιας θέασης.
Η Βικτώρια Σκαρλάτου συστήνεται ως «σχεδιάστρια». Σήμερα αντιλαμβάνομαι αυτή την ιδιότητα ως κεντρικό στοιχείο της πρακτικής της. Η εκπαίδευση και η εργασία της στο Γραφείο Δοξιάδη στα τέλη της δεκαετίας του 1960 δεν αποτελούν απλώς ένα βιογραφικό στοιχείο, αλλά εξηγούν τον τρόπο με τον οποίο κατασκευάζει τις εικόνες της. Οι μορφές της προέρχονται από τη μνήμη, την καθημερινότητα, τις ανθρώπινες σχέσεις, την παρατήρηση, αλλά και από έναν εσωτερικό κόσμο πνευματικών αναζητήσεων. Για δεκαετίες δημιουργεί μια προσωπική βιβλιοθήκη εικόνων: σώματα, πρόσωπα, αντικείμενα, σύμβολα και σχήματα, τα οποία επανασυνθέτει σε νέες αφηγήσεις. Επίπεδα χρώματα, έντονα περιγράμματα, λέξεις και σύμβολα δημιουργούν μια αναγνωρίσιμη γλώσσα που συνομιλεί με την pop art, τον σουρεαλισμό και τη βυζαντινή αγιογραφία, χωρίς να περιορίζεται σε καμία από αυτές.
Τα 61 έργα της έκθεσης χαράσσουν νοερά μια διαδρομή μέσα στο σύμπαν της καλλιτέχνιδας: Από τον κόσμο της καθημερινής εμπειρίας, όπου άνθρωποι, αντικείμενα και σχέσεις μετατρέπονται σε χαρακτήρες και σύμβολα, περνά στα ώριμα έργα όπου το σώμα, η πόλη και η φύση αποσυντίθενται και επανασυνδέονται μέσα από αόρατες δυνάμεις, πνευματικές μορφές και μεταφυσικές αναζητήσεις. Στην τελευταία ενότητα, η αφήγηση υποχωρεί και η ζωγραφική οδηγείται προς τη γεωμετρία, τη γραμμή και το χρώμα.
Η έκθεση που επιμελείται ο εικαστικός και ερευνητής Κοσμάς Νικολάου αποτελεί αποτέλεσμα μιας εκτεταμένης διαδικασίας καταγραφής, αρχειοθέτησης και τεκμηρίωσης περίπου 180 έργων, σχεδίων, σημειώσεων και προφορικών ιστοριών της καλλιτέχνιδας. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του Γραφείου Αρχειακών Μελετών / Office for Archival Development, μιας καλλιτεχνικής και επιμελητικής πρωτοβουλίας για την ανάδειξη αρχείων και συλλογών που έχουν παραμείνει εκτός δημόσιας θέασης.
Η Βικτώρια Σκαρλάτου συστήνεται ως «σχεδιάστρια». Σήμερα αντιλαμβάνομαι αυτή την ιδιότητα ως κεντρικό στοιχείο της πρακτικής της. Η εκπαίδευση και η εργασία της στο Γραφείο Δοξιάδη στα τέλη της δεκαετίας του 1960 δεν αποτελούν απλώς ένα βιογραφικό στοιχείο, αλλά εξηγούν τον τρόπο με τον οποίο κατασκευάζει τις εικόνες της. Οι μορφές της προέρχονται από τη μνήμη, την καθημερινότητα, τις ανθρώπινες σχέσεις, την παρατήρηση, αλλά και από έναν εσωτερικό κόσμο πνευματικών αναζητήσεων. Για δεκαετίες δημιουργεί μια προσωπική βιβλιοθήκη εικόνων: σώματα, πρόσωπα, αντικείμενα, σύμβολα και σχήματα, τα οποία επανασυνθέτει σε νέες αφηγήσεις. Επίπεδα χρώματα, έντονα περιγράμματα, λέξεις και σύμβολα δημιουργούν μια αναγνωρίσιμη γλώσσα που συνομιλεί με την pop art, τον σουρεαλισμό και τη βυζαντινή αγιογραφία, χωρίς να περιορίζεται σε καμία από αυτές.

Τα 61 έργα της έκθεσης χαράσσουν νοερά μια διαδρομή μέσα στο σύμπαν της καλλιτέχνιδας: Από τον κόσμο της καθημερινής εμπειρίας, όπου άνθρωποι, αντικείμενα και σχέσεις μετατρέπονται σε χαρακτήρες και σύμβολα, περνά στα ώριμα έργα όπου το σώμα, η πόλη και η φύση αποσυντίθενται και επανασυνδέονται μέσα από αόρατες δυνάμεις, πνευματικές μορφές και μεταφυσικές αναζητήσεις. Στην τελευταία ενότητα, η αφήγηση υποχωρεί και η ζωγραφική οδηγείται προς τη γεωμετρία, τη γραμμή και το χρώμα.







