Γνωστές έγιναν οι προτάσεις του Δημάρχου Αθηναίων, Χάρη Δούκα, προς τον Γραμματέα της ΚΟΕΣ του ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής, με στόχο τη συμπλήρωση του σχεδίου Προγράμματος στα θέματα της Αυτοδιοίκησης και της αποκέντρωσης.
Οι παρεμβάσεις κινούνται σε τρεις βασικούς άξονες: θεσμική ενίσχυση, οικονομική αυτοτέλεια και ουσιαστική αποκέντρωση αρμοδιοτήτων.
Οι βασικές προτάσεις
- Κατάργηση όλων των μνημονιακών νόμων που εξακολουθούν να περιορίζουν τη λειτουργία των δήμων. Σύμφωνα με την πρόταση, παραμένουν σε ισχύ ρυθμίσεις που προβλέπουν «κόφτη» έως και 40% στα έσοδα από τον κρατικό προϋπολογισμό, περιορισμούς στις προσλήψεις και μειωμένα ποσοστά από κρίσιμους πόρους, όπως το Πράσινο Ταμείο.
- Πλήρης εφαρμογή του νόμου 3852/2010 («Καλλικράτης») για τους Κεντρικούς Αυτοτελείς Πόρους της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ώστε να αποδίδονται στους ΟΤΑ τα θεσμοθετημένα ποσοστά χρηματοδότησης.
- Απόδοση στους δήμους των εσόδων από το Τέλος Ανθεκτικότητας, που καταβάλλουν οι επισκέπτες μέσω της διαμονής τους και το οποίο σήμερα δεν επιστρέφει στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, παρότι αφορά έργα υποδομών, καθαριότητας και ανθεκτικότητας πόλεων.
- Θεσμική ρήτρα μεταφοράς πόρων μαζί με τις αρμοδιότητες. Κάθε νέα μεταβίβαση αρμοδιότητας από το κράτος προς τους δήμους να συνοδεύεται υποχρεωτικά από αντίστοιχους πόρους, με πρόβλεψη ακυρότητας εάν αυτό δεν τηρείται.
- Πιλοτική απόδοση των εσόδων του ΕΝΦΙΑ στους δήμους, ενισχύοντας την οικονομική αυτοτέλεια και τη φορολογική αποκέντρωση.
- Επαναφορά αρμοδιοτήτων που αφαιρέθηκαν, όπως οι πολεοδομίες, με στόχο την ταχύτερη και εγγύτερη εξυπηρέτηση των πολιτών.
- Σύμφωνη γνώμη των κεντρικών οργάνων της Αυτοδιοίκησης σε κρίσιμα νομοθετήματα (απορρίμματα, ύδατα κ.ά.), ώστε να διασφαλίζεται η θεσμική συμμετοχή των ΟΤΑ στον σχεδιασμό.
- Συμμετοχή των δήμων στον σχεδιασμό κεντρικών πολιτικών που αφορούν τη στέγη, το δημογραφικό, την περιφερειακή ανάπτυξη και τη σχολική υποδομή.
- Ανάθεση ρυθμιστικών αρμοδιοτήτων στους ΟΤΑ, ώστε να μπορούν να εκπονούν και να εφαρμόζουν δημόσιες πολιτικές σε τοπικό επίπεδο με μεγαλύτερη ευελιξία.
- Θεσμοθέτηση Μητροπολιτικής Αυτοδιοίκησης, ιδιαίτερα για τα μεγάλα αστικά κέντρα, ώστε να αντιμετωπίζονται ενιαία ζητήματα μεταφορών, περιβάλλοντος και πολεοδομικού σχεδιασμού.
- Κατάργηση των επτά Αποκεντρωμένων Διοικήσεων και μεταφορά των αρμοδιοτήτων τους σε αιρετούς θεσμούς της Αυτοδιοίκησης.
Κριτική στο «επιτελικό κράτος»
Στην εισαγωγική του τοποθέτηση, ο Δήμαρχος Αθηναίων κάνει λόγο για ένα από τα πιο συγκεντρωτικά μοντέλα διοίκησης που οικοδομήθηκαν τα τελευταία χρόνια, υποστηρίζοντας ότι η λογική του «επιτελικού κράτους» αποδυναμώνει συστηματικά την Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Όπως σημειώνει, η μείωση της θεσμικής και επιχειρησιακής ισχύος των δήμων αυξάνει την απόσταση πολίτη–πολιτικής και περιορίζει τη δυνατότητα αποτελεσματικής διαχείρισης των ζητημάτων καθημερινότητας.
Ένα νέο μοντέλο πολυεπίπεδης διακυβέρνησης
Ο Χάρης Δούκας προτείνει ένα νέο μοντέλο διακυβέρνησης βασισμένο:
- στην εμπιστοσύνη,
- στη σαφήνεια αρμοδιοτήτων,
- στην αποκέντρωση,
- στην πολυεπίπεδη συνεργασία κράτους, περιφέρειας και δήμων.
Σύμφωνα με την πρότασή του, το κράτος θα έχει τον στρατηγικό σχεδιασμό των δημόσιων πολιτικών, η περιφέρεια θα αναλαμβάνει την περιφερειακή ανάπτυξη και οι δήμοι θα σχεδιάζουν και θα υλοποιούν πολιτικές που βελτιώνουν άμεσα την ποιότητα ζωής των πολιτών.
Η συζήτηση για την αναδιάρθρωση της Αυτοδιοίκησης επανέρχεται έτσι δυναμικά στο πολιτικό προσκήνιο, με αιχμή τη θεσμική αυτονομία και την οικονομική ενίσχυση των ΟΤΑ, σε μια περίοδο όπου η διαχείριση της καθημερινότητας και η ανθεκτικότητα των πόλεων βρίσκονται στο επίκεντρο των κοινωνικών και αναπτυξιακών προκλήσεων.
26.2.2026
