Δηλώσεις του Προέδρου António Costa στη συνέντευξη Τύπου μετά τη Σύνοδο Κορυφής της Ευρώπης για την Αρκτική

Καλησπέρα. Θα ήθελα να ξεκινήσω ευχαριστώντας σας, αγαπητέ Petteri, για την πρωτοβουλία που αναλάβατε να διοργανώσετε αυτήν την πρώτη Ευρωπαϊκή Αρκτική Σύνοδο Κορυφής.

Το γεγονός ότι βρίσκομαι εδώ στο Ροβανιέμι της Λαπωνίας και συζητώ για την Αρκτική με συναδέλφους μου ενίσχυσε την πεποίθησή μου για ένα πράγμα: αυτή η περιοχή έχει στρατηγική σημασία, όχι μόνο για τις χώρες της Αρκτικής, αλλά και για την Ευρώπη στο σύνολό της. 

Το πρώτο μου μήνυμα είναι απλό: ό,τι έχει σημασία για την Αρκτική, έχει σημασία για όλα τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κοιτάζοντας έναν χάρτη, η θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Αρκτική είναι σαφής. Τρία από τα κράτη μέλη μας – η Δανία, η Φινλανδία, η Σουηδία – είναι αρκτικά έθνη. Αυτό που συμβαίνει εδώ δεν είναι μια περιφερειακή ιστορία, είναι μια ευρωπαϊκή. Αυτό σημαίνει ότι η ασφάλεια της Αρκτικής είναι ευρωπαϊκή ασφάλεια.

Οι προτεραιότητες της στρατηγικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Αρκτική καθορίστηκαν το 2021 – και παραμένουν έγκυρες σήμερα: προστασία του κλίματος, βιώσιμη ανάπτυξη, ειρηνική συνεργασία. Αλλά όσον αφορά την ασφάλεια της Αρκτικής, πρέπει να προσαρμοστούμε στη νέα γεωπολιτική πραγματικότητα.

Πράγματι, η Αρκτική είναι ένα ακόμη θύμα της αποδυνάμωσης του πολυμερούς συστήματος. Η κυριαρχία και ο σεβασμός της εδαφικής ακεραιότητας δεν μπορούν πλέον να θεωρούνται δεδομένα και οι θεμελιώδεις έννοιες του διεθνούς δικαίου, όπως η ελευθερία της ναυσιπλοΐας, αμφισβητούνται. Και η Ρωσία, το μεγαλύτερο έθνος της Αρκτικής, είναι ένας από τους κύριους παράγοντες αυτής της τάσης. 

Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι – και θα παραμείνει – ένας αξιόπιστος, μακροπρόθεσμος εταίρος για όλους τους συμμάχους της Αρκτικής, Ευρωπαίους και μη Ευρωπαίους. Υποστηρίζω πλήρως τη φιλοδοξία αυτής της συνόδου κορυφής να προωθήσει τη συντονισμένη δράση. Να δημιουργήσει έναν κύκλο εταίρων, από τη Βαλτική, μέσω της Αρκτικής και του Βόρειου Ατλαντικού, για να διασφαλίσει μια ολοκληρωμένη, βασισμένη σε κανόνες προσέγγιση για την ασφάλεια και την άμυνα της περιοχής της Αρκτικής.

Αυτή η νέα γεωπολιτική πραγματικότητα θα αντικατοπτριστεί στον επόμενο μακροπρόθεσμο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό – και στις αυξημένες επενδύσεις του στην ασφάλεια και την άμυνα της Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένης της περιοχής της Αρκτικής.

Πέρα από τη γεωπολιτική και την ασφάλεια διάσταση, δεν μπορούμε να παραβλέψουμε τη σημαντική απειλή που θέτει η κλιματική αλλαγή στην περιοχή, ούτε τις οικονομικές ευκαιρίες που προσφέρει για τη στρατηγική μας αυτονομία, ιδίως για τις κρίσιμες πρώτες ύλες. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η Επιτροπή και η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης επικαιροποιούν επί του παρόντος την Αρκτική Στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης, για να διασφαλίσουν ότι είναι κατάλληλη για τον σκοπό που εξυπηρετεί σε έναν νέο κόσμο γεωοικονομικών και περιβαλλοντικών προκλήσεων. 

Με λίγα λόγια, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει δεσμευτεί να συμβάλει σε μια ασφαλή, ειρηνική, ανθεκτική και ευημερούσα περιοχή της Αρκτικής, προς όφελος – πρώτα απ’ όλα – των ανθρώπων που ζουν εδώ. 

Θέλω να ευχαριστήσω και πάλι τον Petteri, αγαπητέ Πρωθυπουργέ, για αυτήν την πρωτοβουλία. Προσβλέπουμε στη συνέχιση του έργου που έχει ξεκινήσει εδώ σήμερα. Και θα επανέλθουμε σε αυτό το θέμα σε μελλοντική σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.

Σας ευχαριστώ πολύ.

14.9.2026