Στο περιθώριο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου σήμερα στις Βρυξέλλες, ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, ως εκ περιτροπής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και οι Πρόεδροι του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής υπέγραψαν κοινή διακήρυξη με τίτλο «Η Ευρώπη για τον Πολιτισμό, Πολιτισμός για την Ευρώπη». Η διακήρυξη καθορίζει την κοινή πολιτική τους δέσμευση για την προστασία, την προώθηση και την υποστήριξη του πολιτισμού στην Ευρώπη.
Ευρώπη για τον Πολιτισμό
Στην κοινή τους δήλωση, τα τρία θεσμικά όργανα της ΕΕ επιβεβαιώνουν τον ρόλο της ΕΕ στην προστασία της πολιτιστικής και γλωσσικής πολυμορφίας και στην ενσωμάτωση των πολιτιστικών παραμέτρων σε όλες τις πολιτικές της ΕΕ, σεβόμενα παράλληλα τις εθνικές αρμοδιότητες.
Τα θεσμικά όργανα διατυπώνουν τη δέσμευσή τους να θέσουν τον πολιτισμό στην καρδιά του ευρωπαϊκού εγχειρήματος, προστατεύοντας και προωθώντας την καλλιτεχνική ελευθερία, την πολιτιστική ποικιλομορφία, την ένταξη και τις δίκαιες συνθήκες για τους καλλιτέχνες. Επιπλέον, δεσμεύονται να υποστηρίξουν τους πολιτιστικούς και δημιουργικούς τομείς ενθαρρύνοντας τη χρηματοδότηση, την καινοτομία και την ανάπτυξη ικανοτήτων, καθώς και προωθώντας τον ρόλο της Ευρώπης ως παγκόσμιου πολιτιστικού και δημιουργικού ηγέτη.
Πολιτισμός για την Ευρώπη
Η κοινή δήλωση αναγνωρίζει επίσης τα τεράστια οφέλη που προσφέρουν οι πολιτιστικοί και δημιουργικοί τομείς της Ευρώπης όσον αφορά την ενίσχυση μιας κοινής ευρωπαϊκής ταυτότητας, την υποστήριξη βασικών αξιών της ΕΕ, όπως η ελευθερία, η ισότητα και ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ.
Οι υπογράφοντες αναγνωρίζουν τον βασικό ρόλο που διαδραματίζει ο πολιτισμός στην αντιμετώπιση των σύγχρονων προκλήσεων , συμπεριλαμβανομένων των γεωπολιτικών εντάσεων, της κλιματικής αλλαγής, της ψηφιακής μετάβασης, της κοινωνικής ανισότητας και της κρίσης ψυχικής υγείας. Επιπλέον, τονίζουν τη συμβολή των πολιτιστικών και δημιουργικών τομέων στην οικονομική ανάπτυξη, την καινοτομία, την εδαφική συνοχή και την περιβαλλοντική βιωσιμότητα.
Δώδεκα βασικές αρχές
Οι δεσμεύσεις που ορίζονται στη διακήρυξη οργανώνονται γύρω από δώδεκα γενικές αρχές. Ορισμένες από τις αρχές επικεντρώνονται στην υποστήριξη των καλλιτεχνών και των επαγγελματιών του πολιτισμού και περιλαμβάνουν δεσμεύσεις για την προστασία της καλλιτεχνικής ελευθερίας της έκφρασης, την προώθηση δίκαιων αμοιβών και αξιοπρεπών συνθηκών εργασίας, σεβόμενοι τον ρόλο και την αυτονομία των κοινωνικών εταίρων, και την ενίσχυση μιας ηθικής, ανθρωποκεντρικής και βασισμένης στα δικαιώματα προσέγγισης στη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης.
Άλλες αρχές της κοινής διακήρυξης αποσκοπούν στην ενίσχυση της ευρύτερης πρόσβασης στον πολιτισμό και στα πολιτιστικά και δημιουργικά επαγγέλματα, ιδίως για τους νέους, τα ευάλωτα ή τα περιθωριοποιημένα άτομα. Περιλαμβάνουν δεσμεύσεις για την ενίσχυση της χωρίς αποκλεισμούς πρόσβασης στον πολιτισμό, την προώθηση της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης και την ενίσχυση της υποστήριξης για τους νέους καλλιτέχνες και όσους προέρχονται από μειονεκτούντα περιβάλλοντα.
Τα κοινωνικά και περιβαλλοντικά οφέλη του πολιτισμού επισημαίνονται στη διακήρυξη. Αντικατοπτρίζονται στις δεσμεύσεις για την προώθηση των θετικών επιπτώσεων του πολιτισμού στην υγεία και την ευημερία, την αξιοποίηση του δυναμικού του πολιτισμού για την ενίσχυση της περιφερειακής ανάπτυξης, μεταξύ άλλων μέσω του βιώσιμου τουρισμού, και την έμφαση στη σημασία του πολιτισμού στις πολιτικές απαντήσεις στις οικολογικές προκλήσεις.
Η διακήρυξη επιδιώκει επίσης να προωθήσει την πολιτιστική και γλωσσική ποικιλομορφία της ΕΕ . Επιπλέον, τα τρία θεσμικά όργανα δεσμεύονται να προστατεύσουν την πολιτιστική κληρονομιά της Ευρώπης , μεταξύ άλλων χρησιμοποιώντας ψηφιακές τεχνολογίες για την ενίσχυση της διατήρησής της.
Η σημερινή κοινή δήλωση αναγνωρίζει τον κρίσιμο ρόλο του πολιτισμού στη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής ταυτότητας. Σε μια εποχή γεωπολιτικής αβεβαιότητας και ραγδαίων τεχνολογικών αλλαγών, η επένδυση σε καλλιτέχνες, πολιτιστική κληρονομιά και δημιουργικότητα αποτελεί επίσης επένδυση στη δημοκρατία, την ελευθερία και τις αξίες που ενώνουν την Ευρώπη. Υπογράφοντας αυτήν τη δήλωση, στέλνουμε ένα σαφές μήνυμα: ο πολιτισμός πρέπει να ενσωματωθεί πλήρως στη χάραξη ευρωπαϊκής πολιτικής ως στρατηγική προτεραιότητα για το μέλλον της Ευρώπης.
Νίκος Χριστοδουλίδης, Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας
Η ιστορία της Ευρώπης αφηγείται μέσα από την τέχνη, τον πολιτισμό και τη δημιουργικότητά της. Η σημερινή Κοινή Διακήρυξη στέλνει ένα σαφές μήνυμα ότι θα συνεχίσουμε να θέτουμε τον πολιτισμό στην καρδιά του ευρωπαϊκού εγχειρήματος. Υποστηρίζοντας τα δημιουργικά μυαλά, προστατεύοντας την καλλιτεχνική ελευθερία και ενισχύοντας την πολιτιστική και γλωσσική μας ποικιλομορφία, επενδύουμε όχι μόνο σε ένα από τα μεγαλύτερα δυνατά σημεία της Ευρώπης, αλλά και στα εκατομμύρια ανθρώπων των οποίων το ταλέντο, η καινοτομία και η δημιουργικότητα βοηθούν τις κοινωνίες και τις οικονομίες μας να ακμάσουν.
Ρομπέρτα Μετσόλα, Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου
Ο πολιτισμός μας βρίσκεται στον πυρήνα της ταυτότητάς μας. Εκτός από πηγή οικονομικής και γεωπολιτικής ισχύος της Ευρώπης. Σήμερα, δεσμευόμαστε να προστατεύσουμε την καλλιτεχνική ελευθερία και να κάνουμε την τέχνη προσβάσιμη σε όλους τους πολίτες – ιδίως στους νέους μας. Ο πολιτισμός πρέπει να παραμείνει μια δύναμη ενότητας και μάθησης.
Ursula von der Leyen, Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
19.6.2026
