Το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο καταλήγουν σε συμφωνία για τις επιστροφές παράνομα διαμενόντων υπηκόων τρίτων χωρών

Το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο καταλήγουν σε συμφωνία για τις επιστροφές παράνομα διαμενόντων υπηκόων τρίτων χωρών

Σήμερα, οι διαπραγματευτές του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου κατέληξαν σε προσωρινή συμφωνία σχετικά με έναν νόμο της ΕΕ, ο οποίος θα επιτρέψει ταχύτερες και πιο αποτελεσματικές διαδικασίες σε ολόκληρη την ΕΕ για την επιστροφή ατόμων που διαμένουν παράνομα στα κράτη μέλη. Η συμφωνία συμπληρώνει το Σύμφωνο της ΕΕ για τη μετανάστευση και το άσυλο και θα συμβάλει στην αποτελεσματική εφαρμογή του.

Οι νέοι κανόνες επιβάλλουν υποχρεώσεις στους υπηκόους τρίτων χωρών που δεν έχουν δικαίωμα παραμονής στα κράτη μέλη να συνεργάζονται με τις αρχές. Επίσης, θεσπίζουν εργαλεία για την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών και προβλέπουν τη δημιουργία κόμβων επιστροφής σε χώρες εκτός ΕΕ, με σεβασμό στα θεμελιώδη δικαιώματα.

Υποχρεώσεις για όσους διαμένουν παράνομα

Ο νέος κανονισμός θεσπίζει αυστηρές υποχρεώσεις για τα άτομα που δεν έχουν δικαίωμα παραμονής στην ΕΕ, ιδίως την απαίτηση να εγκαταλείψουν το οικείο κράτος μέλος και να συνεργαστούν με τις εθνικές αρχές.

Καθορίζει επίσης τις συνέπειες για τα άτομα που δεν συμμορφώνονται με την υποχρέωση συνεργασίας, όπως μειωμένα επιδόματα και παροχές που χορηγούνται σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία ή άρνηση χορήγησης κινήτρων για την προώθηση της οικειοθελούς επιστροφής. Όπου το επιτρέπει η εθνική νομοθεσία, τα κράτη μέλη μπορούν επίσης να επιβάλλουν ποινικές κυρώσεις, συμπεριλαμβανομένης της φυλάκισης.

Κέντρα επιστροφής σε τρίτες χώρες

Οι κανόνες που ισχύουν σε ολόκληρη την ΕΕ θα επιτρέψουν στα κράτη μέλη να δημιουργήσουν κόμβους επιστροφής σε τρίτες χώρες για άτομα που δεν έχουν δικαίωμα παραμονής στα κράτη μέλη. Τέτοιοι κόμβοι επιστροφής θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν είτε ως τελικός προορισμός είτε ως κέντρα μεταφοράς που διευκολύνουν την περαιτέρω επιστροφή στη χώρα προέλευσης ή σε άλλη τρίτη χώρα.

Σε αυτό το πλαίσιο, μια «χώρα επιστροφής» μπορεί να είναι μια τρίτη χώρα με την οποία έχει συναφθεί συμφωνία ή ρύθμιση. Οποιαδήποτε τέτοια συμφωνία ή ρύθμιση μπορεί να συναφθεί μόνο με τρίτη χώρα που σέβεται τα διεθνή πρότυπα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και τις αρχές του διεθνούς δικαίου, συμπεριλαμβανομένης της αρχής της μη επαναπροώθησης.

Οι ασυνόδευτοι ανήλικοι εξαιρούνται από τέτοιες συμφωνίες ή ρυθμίσεις.

Ευρωπαϊκή εντολή επιστροφής και αμοιβαία αναγνώριση αποφάσεων επιστροφής

Ο νέος κανονισμός εισάγει μια Ευρωπαϊκή Διαταγή Επιστροφής (ERO), ένα έντυπο στο οποίο τα κράτη μέλη πρέπει να εισάγουν τα βασικά στοιχεία της απόφασης επιστροφής. Αυτό θα διευκολύνει την αμοιβαία αναγνώριση στο μέλλον, καθώς τα κράτη μέλη θα έχουν τις απαραίτητες πληροφορίες για να αναγνωρίσουν την απόφαση επιστροφής ενός άλλου κράτους μέλους.

Η αμοιβαία αναγνώριση των αποφάσεων επιστροφής θα παραμείνει προαιρετική προς το παρόν και θα επανεκτιμηθεί τρία χρόνια μετά την έναρξη ισχύος του κανονισμού, όταν η Επιτροπή μπορεί να υποβάλει νομοθετική πρόταση για να καταστήσει την αμοιβαία αναγνώριση υποχρεωτική.

Επιστροφή ατόμων που θέτουν σε κίνδυνο την ασφάλεια

Ο νέος κανονισμός προβλέπει ειδικά μέτρα για άτομα που αποτελούν κίνδυνο για την ασφάλεια. Για παράδειγμα, τα κράτη μέλη μπορούν να εκδώσουν απαγόρευση εισόδου που υπερβαίνει τη συνήθη μέγιστη περίοδο των δέκα ετών ή ακόμη και επ’ αόριστον απαγόρευση εισόδου για περιπτώσεις ασφαλείας, ενώ μπορούν επίσης να επιβάλουν κράτηση.

Επόμενα βήματα

Αυτή η προσωρινή συμφωνία θα πρέπει τώρα να εγκριθεί από το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο. Στη συνέχεια, θα εγκριθεί επίσημα και από τα δύο θεσμικά όργανα μετά από νομική-γλωσσική αναθεώρηση.

Ο κανονισμός θα αρχίσει να εφαρμόζεται αμέσως μετά την ημερομηνία έναρξης ισχύος του, την επομένη της δημοσίευσής του στην Επίσημη Εφημερίδα. Ωστόσο, ορισμένες διατάξεις θα τεθούν σε ισχύ 12 μήνες αργότερα.

Φόντο

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέβαλε τον κανονισμό για τη θέσπιση κοινών κανόνων για την επιστροφή υπηκόων τρίτων χωρών που διαμένουν παράνομα στην ΕΕ τον Μάρτιο του 2025, με στόχο τη συμπλήρωση του συμφώνου για τη μετανάστευση και το άσυλο, το οποίο θα αρχίσει να εφαρμόζεται από τις 12 Ιουνίου 2026. Επί του παρόντος, το 64% των επιστροφών που υποστηρίζονται από τον Frontex ήταν εθελοντικές, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία.

2.6.2026