Συνέντευξη του ΥΕΘΑ Νίκου Δένδια στην εφημερίδα «Το Βήμα της Κυριακής»
1. Κύριε υπουργέ, θα μου επιτρέψετε να ξεκινήσω με ένα ευθύ ερώτημα: Η παρουσία της Ελλάδας επί του πεδίου της Ανατολικής Μεσογείου αποτελεί και ένα μήνυμα προς τους Ευρωπαίους και κυρίως προς τους Αμερικανούς ότι η Ελλάδα είναι πλέον διαθέσιμη- σε αντίθεση με το παρελθόν- να συμμετέχει σε στρατιωτικές επιχειρήσεις;
Η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια έχει μεγεθύνει το γεωπολιτικό της αποτύπωμα στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.
Για πρώτη φορά στην Ιστορία μας διεξάγουμε πέντε επιχειρήσεις εκτός συνόρων. Με γνώμονα τις αξίες που απορρέουν από το Διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας, αναβαθμίζεται ο ρόλος της ως εγγυήτρια σταθερότητας και ασφάλειας στην περιοχή, εκτός των στενών γεωγραφικών συνόρων, αλλά υπηρετώντας τα ευρωπαϊκά και ιδίως τα ελληνικά συμφέροντα.
Αναβαθμίζεται, ταυτόχρονα, ο ρόλος της στην ΕΕ και το ΝΑΤΟ, ως αξιόπιστος εταίρος αλλά και ενεργός στο πεδίο σύμμαχος. Είναι αυτονόητο ότι οι εγγυήσεις ασφάλειας που παρέχει η συμμετοχή σε διμερή, τριμερή ή πολυμερή σχήματα και οργανισμούς προϋποθέτουν ενεργή δράση στο πεδίο. Μόνο με αυτόν τον τρόπο εδραιώνεται και ενισχύεται ουσιαστικά η γεωστρατηγική θέση της χώρας.
Στην εποχή των ραγδαίων γεωπολιτικών εξελίξεων, η Ελλάδα δηλώνει παρούσα. Η εποχή της μυωπικής θεώρησης των πραγμάτων έχει, άλλωστε, παρέλθει ανεπιστρεπτί.
2. Ωστόσο, εκφράζονται ανησυχίες από την πλευρά της Αντιπολίτευσης ότι η αποστολή φρεγατών στην Κύπρο συνιστά εμπλοκή της Ελλάδας στις πολεμικές επιχειρήσεις. Τι απαντάτε;
Θα ήταν ιστορικά και εθνικά ασυγχώρητο, σε μια τόσο δύσκολη συγκυρία, η Ελλάδα να γυρίσει την πλάτη στην Κύπρο. Όταν λέμε ότι στεκόμαστε δίπλα στην Κύπρο, οφείλουμε να το εννοούμε και να μην αναλωνόμαστε σε ευχολόγια.
Η ταχεία και έμπρακτη αμυντική στήριξη προς την Κυπριακή Δημοκρατία αποτελεί εθνική υποχρέωση. Με τις ενέργειές μας αποδείξαμε στην πράξη ότι η Κύπρος δεν «κείται μακράν». Η Κύπρος κείται πλησίον.
Η αποστολή των τεσσάρων μαχητικών F-16 και της πιο σύγχρονης Φρεγάτας του Πολεμικού μας Ναυτικού, του «Κίμωνα», καθώς και της δεύτερης φρεγάτας «Ψαρά», η οποία φέρει και το σύστημα «Κένταυρος», αποσκοπεί αποκλειστικά και μόνο στην προστασία της Κυπριακής Δημοκρατίας. Υψώνουμε ασπίδα προστασίας πάνω από την Κύπρο, η οποία μπορεί πλέον να αισθάνεται ασφαλής.
Δεσμεύομαι ότι Ελλάδα θα βρίσκεται σταθερά στο πλευρό της Κυπριακής Δημοκρατίας και των νόμιμων κατοίκων της, καθ’ όλη τη διάρκεια της κρίσης, συντρέχοντας με κάθε διαθέσιμο μέσο στην άμυνά της και στην ασφάλεια των κατοίκων της.
Στη δε κριτική της Αντιπολίτευσης, απαντώ με το δημόσιο «ευχαριστώ» προς την Ελλάδα που εκφράστηκε, κατά τη διάρκεια της επίσκεψής μου στην Κυπριακή Δημοκρατία, από τον Πρόεδρο Νίκο Χριστοδουλίδη και τον ομόλογό μου, Βασίλη Πάλμα.
Μάλιστα, η άμεση κινητοποίηση της Ελλάδας λειτούργησε καταλυτικά για την ενεργοποίηση των ανακλαστικών σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με μια σειρά χωρών να ακολουθούν τη χώρα μας στην αποστολή δυνάμεων για την προστασία της Κύπρου. Η ελληνική πρωτοβουλία αναδεικνύει τη σημασία της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης.
Θέλω με την ευκαιρία να συγχαρώ το προσωπικό των Ενόπλων Δυνάμεων που μπόρεσε, σε ελάχιστες ώρες, να ετοιμάσει την αποστολή στήριξης της Κύπρου. Ελάχιστοι στρατοί στον πλανήτη θα μπορούσαν σε ελάχιστες ώρες να οργανώσουν παρόμοια επιχείρηση. Τα αεροπλάνα και τα πλοία, να μετεγκατασταθούν σε λίγες ώρες.
3. Και τι θα απαντούσατε σε περίπτωση που μας ζητηθεί να συνδράμουμε με στρατιώτες στο πεδίο, όπως θα γίνει με την αποστολή δύναμης στη Γάζα;
Όπως γνωρίζετε, δεν υφίσταται συμμετοχή ή εμπλοκή των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων σε στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν. Ιστορικά, η Ελλάδα μετέχει σε ειρηνευτικές αποστολές.
Σε ό,τι αφορά το ζήτημα της Γάζας αυτό καθαυτό, ως μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ στηρίξαμε το αμερικανικό σχέδιο, αλλά είναι σημαντικό να έχουμε έναν συντονισμό και με τους Ευρωπαίους εταίρους μας στον ανθρωπιστικό τομέα, καθώς και στην ανοικοδόμηση και την ανασυγκρότηση.
Πρόκειται για μια «ιστορική ευκαιρία» ώστε να καταστεί βιώσιμη η εκεχειρία σε μια πολύπαθη περιοχή και να βοηθηθεί ο Παλαιστινιακός λαός.
4. Η απόφαση να σταλούν μονάδες των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων στην Κύπρο προέκυψε κατόπιν αιτήματος της Λευκωσίας ή ήταν πρωτοβουλία της Αθήνας;
Από την πρώτη στιγμή που ξέσπασε η κρίση στην περιοχή, βρίσκομαι σε ανοικτή γραμμή με τον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη και σε διαρκή επικοινωνία και στενό συντονισμό με τον Υπουργό Άμυνας της Κυπριακής Δημοκρατίας, τον Βασίλη Πάλμα.
Μετά τις απρόκλητες επιθέσεις με drones στο Ακρωτήρι, κατόπιν αιτήματος του Υπουργού Βασίλη Πάλμα, ανταποκρίθηκα θετικά, χωρίς δεύτερη σκέψη, για την αποστολή αμυντικής αεροναυτικής δύναμης στην Κύπρο.
Στη συνέχεια, έπειτα από επικοινωνία του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκο Χριστοδουλίδη και σχετική απόφαση του ΚΥΣΕΑ, ανακοίνωσα την αποστολή των μαχητικών αεροσκαφών και των φρεγατών. Όπως ανέφερε ο κ. Χριστοδουλίδης, η Κύπρος ζήτησε ενίσχυση σε συγκεκριμένους τομείς. Υπήρξε άμεση ανταπόκριση.
Ακολούθως, για τον καλύτερο συντονισμό των ενεργειών, μετέβην στη Λευκωσία μαζί με τον Αρχηγό ΓΕΕΘΑ, Στρατηγό Δημήτριο Χούπη, όπου έγινα δεκτός από τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη και είχα κατ’ ιδίαν, καθώς και διευρυμένη συνάντηση εργασίας με τον Κύπριο ομόλογό μου. Επί τη ευκαιρία, θέλω να εκφράσω τις ειλικρινείς μου ευχαριστίες στον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας και τον Υπουργό Άμυνας για τη θερμή υποδοχή και το κλίμα ουσιαστικής συνεργασίας.
5. Φοβάστε την εκδήλωση τρομοκρατικών επιθέσεων στην Ευρώπη; Η Σούδα ή άλλες υποδομές θα μπορούσαν να είναι στόχοι;
Η Ελλάδα αντιμετωπίζει τα ζητήματα αυτά με απόλυτη σοβαρότητα και με υψηλό επίπεδο ετοιμότητας.
Σε ό,τι αφορά την προστασία κρίσιμων υποδομών, έχουν ληφθεί κατά το δυνατόν όλα τα αναγκαία μέτρα, σε πλήρη συντονισμό με το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη και τις αρμόδιες υπηρεσίες ασφαλείας.
Η Σούδα, όπως κι άλλες κρίσιμες στρατιωτικές υποδομές της χώρας μας, είναι προστατευμένες από ενδεχόμενα χτυπήματα από την κρίση στη Μέση Ανατολή. Άλλωστε, η Ελλάδα βρίσκεται στα απώτατα όρια της εμβέλειας των ιρανικών όπλων.
Παράλληλα, έχουμε φροντίσει να υπάρχει και στην Κάρπαθο αντιαεροπορική πυροβολαρχία, ενώ υπάρχουν ελληνικά πλοία, τα οποία έχουν δυνατότητες αντιαεροπορικής άμυνας στην ευρύτερη περιοχή.
Επίσης, έχουμε αποφασίσει να παράσχουμε βοήθεια και αντιβαλλιστική κάλυψη στη φίλη Βουλγαρία έπειτα από αίτημά της.
6. Εκτιμάτε ότι ο πόλεμος θα αλλάξει τον συσχετισμό δυνάμεων στη Μέση Ανατολή και στην Ανατολική Μεσόγειο; Πώς πιστεύετε ότι θα διαμορφωθεί η σχέση Ελλάδας – Τουρκίας δεδομένου ότι επιδιώκουν τις ίδιες συμμαχίες στην περιοχή;
Οι συγκρούσεις στην ευρύτερη περιοχή τα τελευταία 2 χρόνια τείνουν να επαναδιαμορφώσουν συνολικά το γεωπολιτικό σκηνικό. Δεν είναι ούτε δέον ούτε χρήσιμο να βλέπουμε τα πάντα υπό το πρίσμα του διπόλου των σχέσεων Ελλάδας – Τουρκίας. Ούτε η Ελλάδα να κάνει επιλογές υπό την επιρροή «αντιτουρκικής» προσέγγισης.
Η Ελλάδα έχει σαφή ευρωπαϊκή και δυτικοευρωπαϊκή δημοκρατική προσέγγιση με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το χριστιανικό στοιχείο και άξονα φιλικών σχέσεων με Ισραήλ – Αίγυπτο – Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα – Σαουδική Αραβία, λοιπές χώρες του Κόλπου και την Ινδία. Η Τουρκία έχει επιλέξει άλλη, ισλαμοκεντρική προσέγγιση.
7. Πάντως, λίγες ώρες μετά την απόφαση της κυβέρνησης για την αποστολή των δυνάμεων υπήρξε τηλεφωνική συνομιλία του Υπουργού Εξωτερικών κ. Γεραπετρίτη με τον Τούρκο ομόλογο του Χακάν Φιντάν. Θεωρείτε εύλογο να υπάρχουν ενστάσεις από την Τουρκία για την παρουσία των φρεγατών και των F16 στην Κύπρο και τι ακριβώς εννοούσατε με τη δήλωσή σας στη Λευκωσία ότι η βοήθεια δίδεται στο «σύνολο των νόμιμων κατοίκων της Κυπριακής Δημοκρατίας»;
Νομίζω ότι η Τουρκία αντιλαμβάνεται την ανάγκη να προστατευθούν οι νόμιμοι κάτοικοι της Κύπρου από απρόκλητες επιθέσεις από το Ιράν. Δεν αναφέρομαι μόνο στους Ελληνοκύπριους. Εμείς αυτή τη στιγμή προστατεύουμε τους νόμιμους κατοίκους του νησιού. Είμαστε και πολύ υπερήφανοι γι’ αυτό και θεωρούμε ότι ήταν και υποχρέωσή μας.
Η παρουσία των ελληνικών αεροπλάνων και των ελληνικών πλοίων υπηρετεί αυτό το ευρωπαϊκό και ελληνικό καθήκον.
8. Υπάρχει ένα σαφές, οριοθετημένο χρονικά, χρονοδιάγραμμα για το πότε θα υπογραφεί η σύμβαση με το Ισραήλ για την «Ασπίδα του Αχιλλέα»” Σε έναν χρόνο περίπου έχουμε εκλογές στην Ελλάδα και η σύμβαση θα πρέπει να περάσει και από το Ελεγκτικό Συνέδριο και για κύρωση από τη Βουλή.
Πρόκειται για αριθμό συμβάσεων που υπόκεινται σε καθορισμένη και θεσμικά εδραιωμένη διαδικασία, η οποία διασφαλίζει τη νομιμότητα και τη διαφάνεια. Αρχικά, επί τη βάσει υλοποίησης της αμυντικής πολιτικής της, όπως έχει καθορισθεί από την Κυβέρνηση, εισηγείται η φυσική ηγεσία, ενώ η Γενική Διεύθυνση Αμυντικών Εξοπλισμών και Επενδύσεων (ΓΔΑΕΕ) διαπραγματεύεται και καταρτίζει τις συμβάσεις. Στη συνέχεια, η πολιτική ηγεσία προβαίνει σε αξιολόγηση και κρίση. Κατόπιν, η σύμβαση τίθεται προς γνωμοδότηση στη Βουλή των Ελλήνων και η τελική απόφαση λαμβάνεται από το ΚΥΣΕΑ.
Πρωταρχικό μέλημα αποτελεί ο σεβασμός στο υστέρημα του ελληνικού λαού και η διασφάλιση ότι κάθε σύμβαση, κάθε δημόσια δαπάνη, υλοποιείται με πλήρη νομιμότητα και στον ελάχιστο δυνατό χρόνο.
Η τήρηση αυτής της αρχής αποτελεί θεμέλιο για τη διαχείριση του δημόσιου χρήματος, ενώ ταυτόχρονα εγγυάται ότι οι διαδικασίες είναι στο πνεύμα και στο γράμμα του Συντάγματος.
Παρακαλώ, σημειώστε ότι έχω αποποιηθεί το δικαίωμα του ΥΠΕΘΑ να επιλέγει τον επικεφαλής της ΓΔΑΕΕ, επιλέγεται πλέον εν ενεργεία Αξιωματικός, κατόπιν πρότασης του ΓΕΕΘΑ.
9. Μπορείτε να μας δώσετε το περιγραμμάτων τριών βασικών προτεραιοτήτων στη νέα, υπό ανανέωση, αμυντική συμφωνία με τη Γαλλία και ειδικότερα τι παραπάνω έχουμε να κερδίσουμε σε στρατιωτικό επίπεδο σε σχέση με την υπάρχουσα;
Επιτρέψτε μου να εκφράσω την ικανοποίησή μου για το γεγονός ότι η μεγαλύτερη στρατιωτική δύναμη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στρατηγικός μας σύμμαχος, η Γαλλία ήταν από τις πρώτες χώρες που ανταποκρίθηκαν στο αίτημα της Κύπρου και συμβάλει με την Ελλάδα στην προστασία της σε αυτή την κρίσιμη κατάσταση για την ευρύτερη περιοχή.
Αποτελεί μια επιπλέον επιβεβαίωση ότι οι στρατηγικοί αμυντικοί δεσμοί Ελλάδας – Γαλλίας προς όφελος της ειρήνης, της ασφάλειας και της σταθερότητας στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου είναι ισχυροί.
Σε ό,τι αφορά την ανανέωση της αμυντικής μας συμφωνίας, κοινή βούλησή μας είναι να εμπλουτίσουμε την υφιστάμενη συμφωνία. Έχω συναντηθεί με τη Γαλλίδα ομόλογό μου Catherine Vautrin τέσσερις φορές τους τελευταίους τρεις μήνες, μεταξύ άλλων, και γι’ αυτό τον σκοπό.
Οι διαπραγματεύσεις βρίσκονται σε πολύ καλό επίπεδο και θα οριστικοποιηθούν στο προσεχές διάστημα, υπό το φως και των σημερινών εξελίξεων.
Επισημαίνω ότι και η νέα συμφωνία θα συμπεριλαμβάνει ρήτρα αμοιβαίας στρατιωτικής συνδρομής, ενώ θα δοθεί έμφαση στην εμβάθυνσή της όσον αφορά την αμυντική βιομηχανία, την έρευνα και την καινοτομία.
10. Τι ακριβώς σημαίνει η επέκταση της πυρηνικής ομπρέλας της Γαλλίας και στη χώρα μας;
Αν υπάρξει τέτοια επέκταση, είναι μια ενδιαφέρουσα παράλληλη συμπληρωματική εγγύηση στο άρθρο 5 του ΝΑΤΟ.
Βεβαίως, ούτε η Ελλάδα διεκδικεί ρόλο πυρηνικής δύναμης ούτε επιδιώκει εγκαταστάσεις πυρηνικών όπλων στο έδαφός της. Όμως η συνεργασία με τη Γαλλία και σε αυτό το επίπεδο, με διάσταση ευρωπαϊκή και συμπληρωματική στο ΝΑΤΟ, έχει σίγουρα ενδιαφέρον.
11. Η συμφωνία για τις 2 (+2 όπως αντιλαμβανόμαστε) ιταλικές φρεγάτες Bergamini πού βρίσκεται; Υπεγράφη το σύμφωνο αλληλοκατανόησης και αν όχι, ποτέ να το περιμένουμε;
Η Ελλάδα και η Ιταλία έχουν υπογράψει Μνημόνιο Συνεργασίας για τη Ναυτική Συνεργασία και Δήλωση Προθέσεων για την απόκτηση 2+2 ιταλικών φρεγατών τύπου FREMM, κλάσης Bergamini.
Ελπίζουμε ότι έως τον Απρίλιο θα έχουν ολοκληρωθεί οι διαπραγματεύσεις με την Ιταλία και θα έχουμε προχωρήσει στην υπογραφή πρόσκτησης των 2+2 φρεγατών.
Είναι πλοία με εξαιρετικές δυνατότητες και σε εξαιρετική κατάσταση, όπως είχα τη δυνατότητα να διαπιστώσω ο ίδιος κατά την επίσκεψή μου στη Λα Σπέτσια της Ιταλίας, συνοδευόμενος από τον Αρχηγό του Γενικού Επιτελείου Ναυτικού Αντιναύαρχο Ελευθέριο Κατάρα.
Εργαζόμαστε κυρίως ώστε οι φρεγάτες FREMM να μπορούν να έχουν τη δυνατότητα να φέρουν και αυτές τον καινούργιας γενιάς πύραυλο ELSA, τον οποίο θα φέρουν και οι φρεγάτες Belharra.
Με την απόκτηση των υπερσύγχρονων φρεγατών Belharra και Bergamini, στο πλαίσιο της «Ατζέντας 2030», το ελληνικό Ναυτικό έχει περάσει πια στη Νέα Εποχή του. Θα είναι το ισχυρότερο Ναυτικό στην ιστορία της νέας Ελλάδας.
13. Σε έναν κόσμο νέων και μεγάλων προκλήσεων τι δυνατότητες και δεξιότητες θα πρέπει να έχει ο στρατός μιας χώρας όπως η Ελλάδα;
Επιτρέψτε μου να επαναλάβω ότι έγκαιρα αξιολογήσαμε τις μεταβαλλόμενες γεωπολιτικές συνθήκες και έχουμε αναπτύξει έναν ολοκληρωμένο στρατηγικό σχεδιασμό για την αμυντική μας θωράκιση, με έμφαση στην καινοτομία, πριν μάλιστα από τους Ευρωπαίους εταίρους μας.
Η «Ατζέντα 2030», δηλαδή η μεταρρύθμιση που υλοποιείται στις Ένοπλες Δυνάμεις με ορίζοντα το τέλος της τρέχουσας δεκαετίας, ήταν μια μεγάλη επιλογή που κάναμε το 2023. Ήταν η επιλογή να αλλάξουν όλα εκτός από τις αρχές και τις αξίες μας. Από τους μισθούς και την τροφοδοσία μέχρι την «Ασπίδα του Αχιλλέα».
Από τη δημιουργία του ΕΛΚΑΚ και τη Διεύθυνση Καινοτομίας του ΓΕΕΘΑ μέχρι τον σύγχρονο μαχητή, το Command and Control, τα drones και τα anti-drones, τα αυτόνομα στον αέρα, στη θάλασσα και κάτω από αυτήν.
Μόνο αν αλλάξουν όλα, θα διατηρήσουν οι Ένοπλες Δυνάμεις τη δυνατότητα να παρέχουν στην ελληνική κοινωνία την ασφάλεια που απαιτείται, και που αποτελεί τη συνταγματική τους υποχρέωση.
