Σήμερα, η Προεδρία του Συμβουλίου και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατέληξαν σε προσωρινή συμφωνία σχετικά με έναν κανονισμό που αποσκοπεί στην αντιμετώπιση των αρνητικών επιπτώσεων της παγκόσμιας πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας στην αγορά χάλυβα της ΕΕ, οι οποίες σχετίζονται με το εμπόριο .
Ο κανονισμός θα εισαγάγει ένα νέο πλαίσιο για την προστασία του χαλυβουργικού τομέα της ΕΕ από την παγκόσμια πλεονάζουσα παραγωγή και την εκτροπή του εμπορίου , διασφαλίζοντας παράλληλα ότι το μέτρο παραμένει συμβατό με τις διεθνείς εμπορικές υποχρεώσεις της ΕΕ και επαρκώς ευέλικτο για τους οικονομικούς φορείς, συμπεριλαμβανομένων των κατάντη βιομηχανιών. Θα αντικαταστήσει τα ισχύοντα μέτρα διασφάλισης χάλυβα της ΕΕ, τα οποία πρόκειται να λήξουν στις 30 Ιουνίου 2026 , διασφαλίζοντας έτσι τη συνεχή προστασία της αγοράς χάλυβα της ΕΕ χωρίς κανονιστικά κενά.
Οι νέοι κανόνες εισάγουν ένα αναθεωρημένο σύστημα δασμολογικών ποσοστώσεων (ΔΠ), το οποίο έχει σχεδιαστεί για την καλύτερη αντιμετώπιση της διαρθρωτικής παγκόσμιας πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας στον τομέα του χάλυβα, συμπεριλαμβανομένης μιας σημαντικής μείωσης των ποσοστώσεων εισαγωγής και υψηλότερων δασμών για εισαγωγές που υπερβαίνουν αυτές τις ποσοστώσεις.
Η ευρωπαϊκή χαλυβουργία αποτελεί στρατηγικό τομέα για την οικονομία μας, την ασφάλειά μας και την πράσινη μετάβασή μας. Η σημερινή συμφωνία παρέχει στην ΕΕ ένα ισχυρότερο και πιο αποτελεσματικό μέσο για την αντιμετώπιση της παγκόσμιας πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας, διατηρώντας παράλληλα μια προσέγγιση βασισμένη σε κανόνες και διασφαλίζοντας τον δίκαιο ανταγωνισμό και τη μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα για τους παραγωγούς και τις αλυσίδες αξίας του χάλυβα της Ευρώπης.
Μιχαήλ Δαμιανός, Υπουργός Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας της Κυπριακής Δημοκρατίας
Κύρια στοιχεία της συμφωνίας
Η προσωρινή συμφωνία διατηρεί την βασική αρχιτεκτονική της πρότασης της Επιτροπής, εισάγοντας παράλληλα αρκετές προσαρμογές που αντικατοπτρίζουν τον στόχο της αντιμετώπισης της διαρθρωτικής παγκόσμιας πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας χάλυβα, διασφαλίζοντας παράλληλα τη σταθερότητα των αλυσίδων εφοδιασμού της ΕΕ.
Σύστημα δασμολογικών ποσοστώσεων και μεταφορά
Ο κανονισμός εισάγει ένα αναθεωρημένο σύστημα δασμολογικής ποσόστωσης (ΔΠ) που διέπει τις εισαγωγές χάλυβα στην ΕΕ.
Το νέο σύστημα μειώνει τον συνολικό όγκο των ποσοστώσεων εισαγωγής χάλυβα κατά περίπου 47% σε σύγκριση με τις ποσοστώσεις διασφάλισης του 2024 (18,3 εκατομμύρια τόνοι όγκου εισαγωγών ετησίως) και αυξάνει τον δασμό εκτός ποσόστωσης στο 50% . Αυτά τα μέτρα έχουν σχεδιαστεί για να αποθαρρύνουν τις υπερβολικές εισαγωγές, διατηρώντας παράλληλα την ελεγχόμενη πρόσβαση στην αγορά για τους παραδοσιακούς προμηθευτές.
Η συμφωνία διευκρινίζει επίσης πτυχές που σχετίζονται με τη διαχείριση των ποσοστώσεων και την κατανομή τους μεταξύ των χωρών εξαγωγής. Η συμφωνία προβλέπει ότι, κατά το πρώτο έτος εφαρμογής, οι αχρησιμοποίητες ποσοστώσεις εισαγωγής μπορούν να μεταφερθούν από το ένα τρίμηνο στο επόμενο για όλες τις κατηγορίες προϊόντων , προκειμένου να παρέχεται ευελιξία στους οικονομικούς φορείς και να υποστηρίζονται οι αλυσίδες εφοδιασμού.
Από το δεύτερο έτος και μετά, η Επιτροπή θα καθορίσει εάν η εν λόγω τριμηνιαία μεταφορά θα πρέπει να επιτρέπεται για συγκεκριμένες κατηγορίες προϊόντων, βάσει ορισμένων κριτηρίων. Αυτά περιλαμβάνουν παράγοντες όπως το επίπεδο πίεσης στις εισαγωγές, το ποσοστό αξιοποίησης των ποσοστώσεων και η διαθεσιμότητα εφοδιασμού για τις κατάντη βιομηχανίες, με σκοπό την πρόληψη διαταραχών της αγοράς, διασφαλίζοντας παράλληλα επαρκή εφοδιασμό.
Απαίτηση «τήξης και έκχυσης»
Για την αποφυγή καταστρατήγησης και την αύξηση της διαφάνειας της αλυσίδας εφοδιασμού, ο κανονισμός εισάγει διατάξεις σχετικά με την αρχή της «τήξης και έκχυσης» , η οποία προσδιορίζει τη χώρα όπου ο χάλυβας έλιωσε και έκχυσε αρχικά – δηλαδή, τη χώρα όπου ο χάλυβας παράχθηκε για πρώτη φορά σε υγρή μορφή σε κλίβανο και στη συνέχεια χυτεύτηκε στο πρώτο του στερεό σχήμα.
Σύμφωνα με τον συμβιβασμό που επιτεύχθηκε από τους συννομοθέτες, η χώρα στην οποία τήκεται και χύνεται ο χάλυβας θα χρησιμοποιείται ως ένας από τους παράγοντες κατά την κατανομή ποσοστώσεων σε τρίτες χώρες . Αυτή η προσέγγιση βοηθά στην αντιμετώπιση της παγκόσμιας πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι ο κανονισμός παραμένει συμβατός με τους ισχύοντες εμπορικούς κανόνες, συμπεριλαμβανομένων των κανόνων προέλευσης, και με τις διεθνείς δεσμεύσεις της ΕΕ στο πλαίσιο του ΠΟΕ και των συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών του.
Εντός 2 ετών, η Επιτροπή θα πρέπει να αξιολογήσει εάν θα ορίσει τη χώρα τήξης και έκχυσης ως βάση για την κατανομή των δασμολογικών ποσοστώσεων ανά χώρα και, εάν είναι απαραίτητο, θα υποβάλει νέα νομοθετική πρόταση προς τούτο.
Πεδίο εφαρμογής και αξιολόγηση προϊόντος
Ο κανονισμός διατηρεί ένα πεδίο εφαρμογής προϊόντος που ευθυγραμμίζεται σε μεγάλο βαθμό με τα ισχύοντα μέτρα διασφάλισης της ΕΕ για τον χάλυβα , διασφαλίζοντας την ασφάλεια δικαίου και τη διοικητική διαχειρισιμότητα. Ταυτόχρονα, οι συννομοθέτες συμφώνησαν σε έναν ενισχυμένο και χρονικά περιορισμένο μηχανισμό αναθεώρησης:
- Εντός έξι μηνών από την έναρξη ισχύος του κανονισμού, η Επιτροπή θα αξιολογήσει κατά πόσον το πεδίο εφαρμογής θα πρέπει να επεκταθεί ώστε να καλύπτει και άλλα προϊόντα χάλυβα, συμπεριλαμβανομένων των σωλήνων κάθε είδους, ορισμένων τύπων συρμάτων και σφυρήλατων ράβδων, και μπορεί να προτείνει νομοθετικές τροποποιήσεις, όπου είναι σκόπιμο.
- Μια δεύτερη αξιολόγηση θα πραγματοποιηθεί εντός 12 μηνών , η οποία θα επιτρέψει στην Επιτροπή να αξιολογήσει εάν απαιτούνται περαιτέρω προσαρμογές, ιδίως όσον αφορά τα προϊόντα που κατασκευάζονται από ή περιέχουν σημαντική ποσότητα χάλυβα, υπό το πρίσμα των εξελίξεων της αγοράς και των πιθανών κινδύνων καταστρατήγησης. Στη συνέχεια, θα πραγματοποιούνται διαδοχικές αξιολογήσεις του πεδίου εφαρμογής κάθε 2 χρόνια.
Ο κανονισμός εισάγει διατάξεις παρακολούθησης, υποβολής εκθέσεων και επανεξέτασης, ώστε να διασφαλιστεί ότι το μέσο παραμένει αποτελεσματικό και αναλογικό με την πάροδο του χρόνου. Η Επιτροπή θα αξιολογεί τακτικά τη λειτουργία του μέτρου και μπορεί να προτείνει προσαρμογές, όπου είναι απαραίτητο, ανταποκρινόμενη στις εξελίξεις της αγοράς ή στις εξελισσόμενες παγκόσμιες συνθήκες πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας.
Εισαγωγές χάλυβα από τη Ρωσία
Σε κοινή δήλωση που συνοδεύει τον κανονισμό, οι συννομοθέτες και η Επιτροπή επιβεβαιώνουν τη δέσμευσή τους για μείωση της οικονομικής εξάρτησης από τη Ρωσία, τονίζοντας τις συνεχιζόμενες προσπάθειες διαφοροποίησης των εισαγωγών χάλυβα, με τη σταδιακή κατάργηση των ρωσικών προϊόντων χάλυβα.
Επόμενα βήματα
Η προσωρινή συμφωνία θα υποβληθεί τώρα στους εκπροσώπους των κρατών μελών στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για έγκριση. Μόλις εγκριθεί επίσημα και από τα δύο θεσμικά όργανα, ο κανονισμός θα ισχύει από την 1η Ιουλίου 2026.
Φόντο
Ο χάλυβας είναι ένα απαραίτητο υλικό για την οικονομία της ΕΕ, μεταξύ άλλων για την πράσινη μετάβασή της και για στρατηγικά σημαντικούς τομείς όπως η άμυνα. Η χαλυβουργική βιομηχανία της ΕΕ είναι ο τρίτος μεγαλύτερος παραγωγός στον κόσμο, απασχολώντας άμεσα περίπου 300.000 άτομα και στηρίζοντας τις περιφερειακές οικονομίες σε όλα τα κράτη μέλη.
Αυτή η βασική βιομηχανία αντιμετωπίζει επί του παρόντος σημαντική πίεση από μη βιώσιμα επίπεδα παγκόσμιας πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας, η οποία προβλέπεται να αυξηθεί σε 721 εκατομμύρια τόνους έως το 2027, περισσότερο από πέντε φορές την ετήσια κατανάλωση της ΕΕ. Αυτή η πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα, σε συνδυασμό με τα περιοριστικά του εμπορίου μέτρα από τρίτες χώρες που περιορίζουν τις εισαγωγές στις αγορές τους, έχει καταστήσει την αγορά της ΕΕ τον κύριο αποδέκτη της παγκόσμιας πλεονάζουσας χάλυβα. Αυτό έχει οδηγήσει σε αύξηση των εισαγωγών, χαμηλή αξιοποίηση της παραγωγικής ικανότητας (67% το 2024), υψηλό κόστος παραγωγής στην ΕΕ και, τελικά, απειλεί τη μακροπρόθεσμη ικανότητα της βιομηχανίας να επενδύσει στην απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές.
Για την αντιμετώπιση αυτών των κρίσιμων προκλήσεων, συμπεριλαμβανομένης της απώλειας περίπου 65 εκατομμυρίων τόνων παραγωγικής ικανότητας και έως και 100.000 θέσεων εργασίας από το 2007, η Επιτροπή ανακοίνωσε την πρόθεσή της να προετοιμάσει ένα νέο μέτρο για τον χάλυβα τον Μάρτιο του 2025.
14.4.2024
