Η δημοκρατία δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς ελεύθερο τύπο. Τα ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης αποτελούν ακρογωνιαίο λίθο κάθε δημοκρατικής κοινωνίας. Η πρόσβαση στα μέσα ενημέρωσης, μαζί με την ελευθερία της έκφρασης, δεν είναι «καλό να τα έχεις», είναι θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα.
Το διεθνές δίκαιο είναι σαφές: οι δημοσιογράφοι πρέπει να προστατεύονται ανά πάσα στιγμή. Πρέπει να είναι σε θέση να εκτελούν το έργο τους ελεύθερα, χωρίς αδικαιολόγητες παρεμβάσεις, φόβο βίας, παρενόχλησης, εκφοβισμού, διώξεων ή απέλασης. Αυτό είναι ιδιαίτερα κρίσιμο σε ζώνες συγκρούσεων, όπου οι δημοσιογράφοι ρίχνουν φως στις πραγματικότητες του πολέμου, συμπεριλαμβανομένων των φρικαλεοτήτων και των πιθανών εγκλημάτων πολέμου.
Σε όλο τον κόσμο, οι δολοφονίες, οι τραυματισμοί και οι απειλές, καθώς και η αυθαίρετη κράτηση, η εξαναγκαστική εξορία και η φίμωση δημοσιογράφων, έχουν γίνει μια συγκλονιστική πραγματικότητα. Οι γυναίκες δημοσιογράφοι γίνονται δυσανάλογα στόχος βίας με βάση το φύλο, συμπεριλαμβανομένης της διαδικτυακής παρενόχλησης και κακοποίησης, φιμώνοντας περαιτέρω τις επικριτικές φωνές. Το 2025 ήταν η πιο θανατηφόρα χρονιά που έχει καταγραφεί ποτέ για δημοσιογράφους παγκοσμίως. Η δολοφονία δημοσιογράφων και επαγγελματιών των μέσων ενημέρωσης – όπως έχουμε δει στον επιθετικό πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας και στις τρέχουσες συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή, πρόσφατα στη Γάζα και στον Λίβανο, καθώς και στην Αφρική – θα πρέπει να διερευνηθεί πλήρως και οι υπεύθυνοι πρέπει να λογοδοτήσουν.
Επιπλέον, το δικαίωμα στην ενημέρωση απειλείται ολοένα και περισσότερο. Ο εκφοβισμός – διαδικτυακά και μη διαδικτυακά, μαζί με τις Στρατηγικές Αγωγές κατά της Δημόσιας Συμμετοχής (SLAPPs) – ενέχουν τον κίνδυνο να καλλιεργήσουν μια συμπεριφορά αυτολογοκρισίας μεταξύ των δημοσιογράφων. Καταδικάζουμε τον εκφοβισμό και την καταστολή εναντίον δημοσιογράφων από αυταρχικά καθεστώτα σε όλο τον κόσμο, ιδίως συμπεριλαμβανομένης της βίας και της καταστολής από το ιρανικό καθεστώς. Οι κυβερνήσεις πρέπει να θεσπίσουν ένα ισχυρό νομικό πλαίσιο για την προστασία των δημοσιογράφων τους από καταχρηστικές δικαστικές διαδικασίες. Η διακοπή των δικτύων ξένων ανταποκριτών σήμερα αφήνει μόνο μεγαλύτερο κενό για την κυκλοφορία επικίνδυνων, μη επαληθευμένων πληροφοριών. Παράλληλα, τα μέσα ενημέρωσης που παρουσιάζονται ως μέσα ενημέρωσης, διαδίδουν ψευδείς ειδήσεις και απηχούν όσους βρίσκονται στην εξουσία αντί να τους θεωρούν υπόλογους. Η συνέπεια είναι ότι οι πολίτες κατακλύζονται ολοένα και περισσότερο από προπαγάνδα και παραπληροφόρηση, μεταμφιεσμένες σε ειδήσεις.
Σε αυτή την Παγκόσμια Ημέρα Ελευθερίας του Τύπου, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιβεβαιώνει την αποφασιστική της δέσμευση να υπερασπιστεί την ελεύθερη, πλουραλιστική, ανεξάρτητη και ποιοτική δημοσιογραφία έναντι αυτής της αυξανόμενης πίεσης. Μέσω συνεργασίας με οργανισμούς όπως το Ευρωπαϊκό Ίδρυμα για τη Δημοκρατία, υποστηρίζουμε ανεξάρτητες πλατφόρμες και δημοσιογράφους. Η ΕΕ υποστηρίζει τις ζωτικές προσπάθειες του ΟΗΕ για την προστασία των δημοσιογράφων και των εργαζομένων στα μέσα ενημέρωσης παγκοσμίως, μεταξύ άλλων μέσω της συνεργασίας με την UNESCO. Επίσης, σε περιφερειακό επίπεδο, η ΕΕ συνεργάζεται με άλλους οργανισμούς, όπως το Συμβούλιο της Ευρώπης και τον ΟΑΣΕ, για την υπεράσπιση των δικαιωμάτων των δημοσιογράφων και της ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης.
Στην ΕΕ και σε όλο τον κόσμο, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα συνεχίσει να υπερασπίζεται την ελευθερία του Τύπου.
