Συνέντευξη με τον Χρήστο Ν. Καρακάση, με αφορμή το 15ο Διεθνές
Φεστιβάλ Ψηφιακού Κινηματογράφου Αθήνας
Ερώτηση: Το Διεθνές Φεστιβάλ Ψηφιακού Κινηματογράφου Αθήνας συμπληρώνει
φέτος 15 διοργανώσεις. Τι σημαίνει για εσάς αυτή η διαδρομή;
Απάντηση:
Δεκαπέντε διοργανώσεις είναι ένας σημαντικός σταθμός, ιδιαίτερα όταν μιλάμε για ένα
ανεξάρτητο φεστιβάλ που δημιουργήθηκε και συνεχίζει να λειτουργεί μέσα σε ένα διαρκώς
μεταβαλλόμενο κινηματογραφικό περιβάλλον.
Για μένα, το AIDFF δεν είναι απλώς ένας θεσμός προβολών. Είναι ένα εργαστήριο ιδεών,
ένας χώρος συνάντησης δημιουργών και, κυρίως, ένας χώρος όπου ο κινηματογράφος
μπορεί να αναζητά συνεχώς νέες μορφές.
Όταν ξεκινούσαμε, η ψηφιακή εικόνα βρισκόταν ακόμη σε μια διαφορετική φάση. Σήμερα η
τεχνολογία έχει αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο γυρίζουμε, μοντάρουμε,
ολοκληρώνουμε, προβάλλουμε και διανέμουμε μια ταινία. Αυτό που παραμένει όμως ίδιο
είναι η ανάγκη του δημιουργού να εκφραστεί.
Ερώτηση: Γιατί «ψηφιακός κινηματογράφος»; Έχει ακόμη νόημα αυτός ο όρος
σήμερα;
Απάντηση:
Ναι, αλλά ίσως όχι με τον ίδιο τρόπο που είχε πριν από δεκαπέντε χρόνια. Σήμερα σχεδόν
ολόκληρο το σύστημα του κινηματογράφου είναι ψηφιακό. Ο όρος, επομένως, δεν αφορά
πλέον μόνο το τεχνικό μέσο με το οποίο καταγράφεται μια εικόνα, αλλά έναν ολόκληρο
τρόπο παραγωγής, επεξεργασίας, προβολής και διακίνησης μιας ταινίας.
Το ψηφιακό μέσο έδωσε τη δυνατότητα σε πολλούς δημιουργούς να κινηματογραφήσουν
χωρίς να χρειάζονται τους οικονομικούς πόρους μιας μεγάλης παραγωγής. Αυτό ήταν και
παραμένει ιδιαίτερα σημαντικό για τον ανεξάρτητο κινηματογράφο.
Σήμερα, όμως, η αλλαγή είναι πολύ μεγαλύτερη. Η κινηματογράφηση, το μοντάζ, το color
grading, ο σχεδιασμός και η επεξεργασία του ήχου, η δημιουργία των DCP, η αποστολή
των ταινιών στα φεστιβάλ, η επικοινωνία και η προώθηση, ακόμη και η ίδια η προβολή στις
κινηματογραφικές αίθουσες, έχουν περάσει σε μεγάλο βαθμό σε ένα ψηφιακό περιβάλλον.
Έχει αλλάξει επομένως ολόκληρη η αλυσίδα ζωής μιας ταινίας. Ένας δημιουργός μπορεί
σήμερα, με σχετικά περιορισμένα μέσα, να ξεκινήσει από μια ιδέα, να γυρίσει και να
ολοκληρώσει την ταινία του και στη συνέχεια να τη στείλει σε ένα φεστιβάλ στην Ευρώπη,
στην Αμερική ή οπουδήποτε αλλού στον κόσμο. Η γεωγραφία του κινηματογράφου έχει
διευρυνθεί.
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τον ανεξάρτητο κινηματογράφο, γιατί μειώνει ορισμένα
από τα εμπόδια που υπήρχαν παλαιότερα. Δεν σημαίνει φυσικά ότι η παραγωγή και η
διανομή έγιναν εύκολες. Αντίθετα, η τεράστια ποσότητα περιεχομένου που παράγεται
σήμερα δημιουργεί ένα νέο πρόβλημα: πώς θα μπορέσει μια ταινία να ξεχωρίσει και να
βρει το κοινό της μέσα σε αυτόν τον τεράστιο όγκο εικόνων;
Η ψηφιακή επανάσταση, λοιπόν, δεν εξαφάνισε τις δυσκολίες του κινηματογράφου. Τις
μεταμόρφωσε. Έδωσε όμως στον δημιουργό κάτι πολύ σημαντικό: μεγαλύτερη
αυτονομία.
Γι΄ αυτό και όταν μιλάμε σήμερα για ψηφιακό κινηματογράφο, δεν πρέπει να εννοούμε
απλώς μια ψηφιακή κάμερα. Μιλάμε για έναν ολόκληρο τρόπο δημιουργίας, παραγωγής,
προβολής και επικοινωνίας της κινηματογραφικής τέχνης. Και αυτή ακριβώς η εξέλιξη
βρίσκεται στον πυρήνα της ταυτότητας του Διεθνούς Φεστιβάλ Ψηφιακού Κινηματογράφου
Αθήνας από την πρώτη του διοργάνωση μέχρι σήμερα.
Ερώτηση: Ποια είναι η θέση του ανεξάρτητου κινηματογράφου σήμερα;
Απάντηση:
Ο ανεξάρτητος κινηματογράφος εξακολουθεί να έχει έναν πολύ σημαντικό ρόλο, γιατί
μπορεί να κινηθεί σε περιοχές όπου η εμπορική παραγωγή συχνά δυσκολεύεται να φτάσει.
Μπορεί να είναι πιο προσωπικός, πιο πειραματικός, να αναζητά διαφορετικές
αφηγηματικές φόρμες και να δίνει χώρο σε θέματα και ιδέες που δεν υπακούουν
απαραίτητα σε μια εμπορική συνταγή.
Για μένα, ανεξαρτησία δεν σημαίνει απαραίτητα έλλειψη πόρων. Σημαίνει πρωτίστως
ανεξαρτησία της κινηματογραφικής σκέψης.
Ένας δημιουργός πρέπει να μπορεί να αποφασίζει τι θέλει να πει και με ποιον τρόπο θέλει
να το πει. Αυτή η ελευθερία είναι ίσως το σημαντικότερο κεφάλαιο του ανεξάρτητου
κινηματογράφου.
Ερώτηση: Το AIDFF έχει φιλοξενήσει όλα αυτά τα χρόνια δημιουργούς από πολλές
χώρες. Τι αναζητάτε σε μια ταινία;
Απάντηση:
Δεν αναζητώ ένα συγκεκριμένο κινηματογραφικό στιλ. Αναζητώ μια προσωπική ματιά.
Μπορεί μια ταινία να είναι πολύ απλή τεχνικά και να έχει τεράστια κινηματογραφική
δύναμη. Και μπορεί μια εξαιρετικά ακριβή παραγωγή να μην έχει τίποτα ουσιαστικό να πει.
Με ενδιαφέρει η ταινία που αισθάνομαι ότι έχει λόγο ύπαρξης. Που δεν έγινε απλώς για να
καταγράψει μια ιστορία, αλλά επειδή ο δημιουργός είχε πραγματικά κάτι να αναζητήσει.
Το σινεμά, άλλωστε, δεν είναι μόνο αφήγηση. Είναι βλέμμα, ρυθμός, ήχος, σιωπή, χρόνος,
χώρος. Και κυρίως είναι η προσωπική σχέση του δημιουργού με αυτό που
κινηματογραφεί.
Ερώτηση: Φέτος το φεστιβάλ πραγματοποιείται από τις 3 έως τις 9 Δεκεμβρίου
2026. Τι θα ξεχωρίζατε από τη 15η διοργάνωση;
Απάντηση:
Η 15η διοργάνωση θέλουμε να είναι ταυτόχρονα ένας εορτασμός της μέχρι σήμερα
διαδρομής και ένα βλέμμα προς το μέλλον.
Υπάρχει ένα διεθνές πρόγραμμα ταινιών, παράλληλες δράσεις, αφιερώματα και
masterclasses, ενώ συνεχίζουμε να δίνουμε χώρο στη νέα δημιουργία.
Έχει ιδιαίτερη σημασία για εμάς να δημιουργούμε συνθήκες συνάντησης ανάμεσα σε
διαφορετικές γενιές κινηματογραφιστών. Ένας νέος δημιουργός μπορεί να συνομιλήσει με
έναν σκηνοθέτη που έχει πίσω του δεκαετίες εμπειρίας και μέσα από αυτή τη συνάντηση
να προκύψει κάτι καινούργιο.
Παράλληλα, συνεχίζουμε να εξετάζουμε τη σχέση του κινηματογράφου με τις νέες
τεχνολογίες. Δεν θέλουμε όμως η τεχνολογία να γίνει αυτοσκοπός. Το ζητούμενο είναι
πάντα τι μπορεί να δημιουργήσει ο άνθρωπος χρησιμοποιώντας ένα νέο εργαλείο.
Ερώτηση: Πώς βλέπετε την είσοδο της Τεχνητής Νοημοσύνης στον κινηματογράφο;
Απάντηση:
Η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι ήδη μέρος της κινηματογραφικής πραγματικότητας και θα ήταν
λάθος να προσποιηθούμε ότι δεν υπάρχει. Το πραγματικό ερώτημα είναι πώς θα
χρησιμοποιηθεί.
Ένα εργαλείο μπορεί να βοηθήσει έναν δημιουργό, αλλά δεν μπορεί να αντικαταστήσει την
προσωπική του ανάγκη να δημιουργήσει. Ο κινηματογράφος ξεκινά από μια ιδέα, από μια
εμπειρία, από μια μνήμη, από ένα βλέμμα.
Η τεχνολογία μπορεί να βοηθήσει αυτή η ιδέα να πάρει μορφή. Δεν μπορεί όμως να
αποφασίσει για τον δημιουργό τι σημαίνει γι' αυτόν.
Νομίζω ότι θα δούμε τα επόμενα χρόνια πολύ ενδιαφέρουσες αλλαγές. Θα πρέπει όμως
παράλληλα να ανοίξει μια σοβαρή συζήτηση για την πνευματική ιδιοκτησία, την εργασία
των δημιουργών, την αυθεντικότητα της εικόνας και τη σχέση ανθρώπου και μηχανής.
Ερώτηση: Πιστεύετε ότι η τεχνολογία απειλεί τον παραδοσιακό κινηματογράφο;
Απάντηση:
Κάθε νέα τεχνολογία στην αρχή δημιουργεί φόβο. Το ίδιο συνέβη με τον ήχο, το χρώμα,
την τηλεόραση, το βίντεο και αργότερα την ψηφιακή κινηματογράφηση.
Δεν νομίζω ότι πρέπει να βλέπουμε την τεχνολογία ως εχθρό. Το ζητούμενο είναι να μην
ξεχάσουμε ότι ο κινηματογράφος δεν είναι η κάμερα.
Ο κινηματογράφος είναι ο τρόπος με τον οποίο ένας άνθρωπος κοιτάζει τον κόσμο.
Μπορεί να αλλάξει η κάμερα, το φιλμ, το ψηφιακό αρχείο, η οθόνη ή ο τρόπος διανομής. Η
βασική ανάγκη όμως παραμένει: ένας άνθρωπος θέλει να δημιουργήσει μια εικόνα και να
τη μοιραστεί με έναν άλλον άνθρωπο.
Ερώτηση: Το φεστιβάλ έχει ιδιαίτερη σχέση με τους νέους δημιουργούς. Τι θα
συμβουλεύατε έναν νέο σκηνοθέτη που ξεκινά σήμερα;
Απάντηση:
Να κάνει την ταινία του. Να μη περιμένει να δημιουργηθούν πρώτα όλες οι ιδανικές
συνθήκες.
Και κυρίως να μη φοβάται ότι πρέπει να μοιάσει σε κάποιον άλλον.
Η τεχνολογία σήμερα επιτρέπει πράγματα που πριν από μερικές δεκαετίες ήταν αδιανόητα.
Ένας νέος δημιουργός μπορεί να γράψει, να κινηματογραφήσει, να μοντάρει και να
ολοκληρώσει μια ταινία με μέσα που βρίσκονται πολύ πιο κοντά του.
Αυτό όμως δημιουργεί και μια νέα ευθύνη. Μέσα στην τεράστια ποσότητα εικόνων που
παράγονται καθημερινά, πρέπει να βρει τη δική του φωνή.
Και αυτό δεν γίνεται με την τεχνολογία. Γίνεται με δουλειά, με παρατήρηση, με
κινηματογραφική παιδεία και κυρίως με προσωπική αναζήτηση.
Ερώτηση: Ποιος είναι ο ρόλος ενός κινηματογραφικού φεστιβάλ σήμερα, στην
εποχή των streaming πλατφορμών;
Απάντηση:
Το φεστιβάλ αποκτά ίσως ακόμη μεγαλύτερη σημασία.
Οι πλατφόρμες μπορούν να μεταφέρουν μια ταινία σε ολόκληρο τον κόσμο, αλλά δεν
μπορούν να αντικαταστήσουν πλήρως τη συλλογική εμπειρία της αίθουσας.
Το φεστιβάλ δημιουργεί μια προσωρινή κοινότητα γύρω από την ταινία. Ο θεατής βλέπει,
συζητά, συναντά τον δημιουργό, ακούει διαφορετικές απόψεις.
Αυτή η εμπειρία είναι αναπόσπαστο κομμάτι του κινηματογράφου.
Και υπάρχει και κάτι ακόμη: ένα φεστιβάλ μπορεί να λειτουργήσει ως ένας μηχανισμός
ανακάλυψης. Να φέρει στο κοινό μια ταινία που διαφορετικά θα μπορούσε να χαθεί μέσα
στον τεράστιο όγκο περιεχομένου που υπάρχει σήμερα.
Ερώτηση: Υπάρχει χώρος σήμερα για έναν κινηματογράφο που δεν ακολουθεί τις
εμπορικές φόρμες;
Απάντηση:
Πάντα υπάρχει χώρος. Το ερώτημα είναι αν μπορούμε να τον δημιουργήσουμε και να τον
προστατεύσουμε.
Η ιστορία του κινηματογράφου είναι γεμάτη έργα που στην εποχή τους θεωρήθηκαν
δύσκολα, παράξενα ή μη εμπορικά και αργότερα απέκτησαν σημαντική θέση.
Ο κινηματογράφος χρειάζεται και τις ταινίες που δεν ξέρουμε από πριν πού θα μας
οδηγήσουν.
Ένα φεστιβάλ έχει, κατά τη γνώμη μου, και αυτή την ευθύνη: να μην αναζητά μόνο αυτό
που ήδη γνωρίζει ότι θα αρέσει στο κοινό, αλλά να δίνει χώρο και σε αυτό που μπορεί να
ανοίξει έναν καινούργιο δρόμο.
Ερώτηση: Πώς συνδέεται το AIDFF με την Αθήνα;
Απάντηση:
Η Αθήνα δεν είναι απλώς ο τόπος όπου γίνεται το φεστιβάλ. Είναι μέρος της ταυτότητάς
του.
Είναι μια πόλη με τεράστιες αντιθέσεις, ιστορία, σύγχρονη ζωή, πολιτισμό, κρίσεις, αλλαγές
και συνεχείς μεταμορφώσεις.
Αυτή η πραγματικότητα ενδιαφέρει πολύ τον κινηματογράφο. Και θέλουμε το AIDFF να
λειτουργεί μέσα στην πόλη, όχι αποκομμένο από αυτήν.
Η Αθήνα είναι ένας ζωντανός κινηματογραφικός χώρος. Οι δρόμοι, οι άνθρωποι, τα κτίρια,
οι αντιθέσεις και οι αλλαγές της μπορούν να αποτελέσουν υλικό για έναν κινηματογράφο
που συνομιλεί με το παρόν.
Ερώτηση: Δεκαπέντε χρόνια μετά, τι θα θέλατε να έχει πετύχει το AIDFF;
Απάντηση:
Θα ήθελα να έχουμε συμβάλει ώστε κάποιοι δημιουργοί να βρουν τον δρόμο τους.
Να έχουμε δώσει σε ταινίες που διαφορετικά ίσως δεν θα είχαν εύκολα χώρο μια ευκαιρία
να συναντήσουν το κοινό τους.
Και, κυρίως, θα ήθελα το AIDFF να συνεχίσει να είναι ένας χώρος ελευθερίας. Ένας χώρος
όπου ο δημιουργός μπορεί να δοκιμάσει, να αποτύχει, να πειραματιστεί, να αμφισβητήσει
και να ξαναρχίσει.
Γιατί ο πολιτισμός δεν προχωρά μόνο μέσα από τις βεβαιότητες. Προχωρά και μέσα από
την αναζήτηση.
Ερώτηση: Αν έπρεπε να περιγράψετε με μία φράση το AIDFF μετά από 15
διοργανώσεις, ποια θα ήταν;
Απάντηση:
Θα έλεγα ότι είναι ένα φεστιβάλ που προσπαθεί να κρατήσει ανοιχτό το βλέμμα του
κινηματογράφου προς το μέλλον, χωρίς να ξεχνά από πού ξεκίνησε.
Και ίσως αυτό είναι τελικά και το ζητούμενο του κινηματογράφου: να συνεχίζει να κοιτάζει.
Ερώτηση: Και ποιο είναι το προσωπικό σας στοίχημα για την επόμενη ημέρα;
Απάντηση:
Να συνεχίσουμε. Να μη χάσουμε την περιέργεια.
Γιατί ένα φεστιβάλ, όπως και μια ταινία, δεν τελειώνει όταν πέσουν οι τίτλοι τέλους.
Συνεχίζει μέσα στους ανθρώπους που συμμετείχαν, σε αυτούς που είδαν τις ταινίες, σε
αυτούς που συζήτησαν μαζί τους και, τελικά, σε αυτούς που θα κάνουν την επόμενη ταινία.
Το 15ο AIDFF είναι ένας σταθμός. Όχι ένας επίλογος.
Είναι μια αφορμή να κοιτάξουμε αυτά που έχουμε κάνει, αλλά κυρίως να αναρωτηθούμε τι
κινηματογράφο θέλουμε να δημιουργήσουμε από εδώ και πέρα.
Γιατί, τελικά, ο κινηματογράφος είναι μια διαρκής αναζήτηση. Και όσο υπάρχει η ανάγκη
του ανθρώπου να κοιτάξει, να θυμηθεί, να φανταστεί και να αφηγηθεί, θα υπάρχει και η
ανάγκη για κινηματογράφο.
Κώστας Μαντάς
17.9.2026
