Η αβεβαιότητα έχει γίνει ο νέος κανόνας στην παγκόσμια οικονομία. Η κατάσταση στη Μέση Ανατολή επηρεάζει καθημερινά τις διεθνείς αγορές, διαταράσσοντας τις οικονομικές ισορροπίες και δημιουργώντας νέες προκλήσεις για την Ευρώπη.
Απλώς σκεφτείτε τι έχει συμβεί τις τελευταίες δέκα ημέρες. Η τιμή του αργού πετρελαίου Brent πλησίασε τα 118 δολάρια το βαρέλι. Στη συνέχεια, υποχώρησε στα 94 δολάρια, καθώς αυξάνονταν οι ελπίδες για μια διπλωματική λύση στον πόλεμο.
Όλες αυτές οι έντονες διακυμάνσεις έχουν σημειωθεί, ενώ, αν το καλοσκεφτείτε, η κατάσταση στο Στενό του Ορμούζ έχει παραμείνει σε μεγάλο βαθμό αμετάβλητη.
Οι αγορές μπορούν να αλλάξουν κατεύθυνση από τη μια μέρα στην άλλη. Αλλά οι οικογένειες δεν μπορούν να προσαρμόσουν τους οικογενειακούς τους προϋπολογισμούς με την ίδια ταχύτητα. Και οι ανησυχίες τους είναι αυτές που πρέπει να καθοδηγούν τη λήψη αποφάσεων.
Οι τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη παραμένουν περίπου τριπλάσιες από τα προπολεμικά επίπεδα, ενώ ο πληθωρισμός στη ζώνη του ευρώ έφτασε το 4% τον Οκτώβριο. Ο υποκείμενος πληθωρισμός έχει παραμείνει σταθερός μέχρι στιγμής, αλλά η συνεχιζόμενη πίεση στις τιμές της ενέργειας απαιτεί συνεχή επαγρύπνηση.
Παρά τις τρέχουσες αντιξοότητες, η ευρωπαϊκή οικονομία έχει επιδείξει σημαντική ανθεκτικότητα. Οι αγορές εργασίας παραμένουν ισχυρές και η ζώνη του ευρώ διαθέτει πλέον μεγαλύτερη εμπειρία και ισχυρότερα εργαλεία για να αντιμετωπίσει τις κρίσεις.
Η ανθεκτικότητα, ωστόσο, είναι ένα πλεονέκτημα. Δεν αποτελεί εγγύηση. Πρέπει να παραμείνουμε προσεκτικοί, να συντονίσουμε τις πολιτικές μας και να είμαστε έτοιμοι να υποστηρίξουμε όσους επηρεάζονται περισσότερο από τις αναταραχές.
Η στήριξη, όπως επαναλαμβάνουμε συχνά, πρέπει να είναι στοχευμένη και προσωρινή, ώστε να φτάνει σε όσους την έχουν πραγματικά ανάγκη. Ταυτόχρονα, η πρόκλησή μας είναι να διαφυλάξουμε τη δημοσιονομική σταθερότητα και να διατηρήσουμε την ικανότητα των οικονομιών μας να επενδύουν και να αναπτύσσονται.
Σε αυτό το πλαίσιο ξεκινήσαμε τη σημερινή συνεδρίαση του Eurogroup. Εξετάσαμε τις τελευταίες οικονομικές εξελίξεις και ανταλλάξαμε απόψεις σχετικά με τις πρόσφατες συζητήσεις της G7 στην Μπανγκόκ, ιδίως όσον αφορά την παγκόσμια οικονομία και τις μακροοικονομικές ανισορροπίες.
Συζητήσαμε επίσης τις δημοσιονομικές προοπτικές, ενόψει της αξιολόγησης των σχεδίων δημοσιονομικών προγραμμάτων για το 2027 από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Τα υγιή δημόσια οικονομικά αποτελούν προτεραιότητα επειδή αποτελούν την ασπίδα μας έναντι των κρίσεων. Μας δίνουν τη δυνατότητα να προστατεύουμε τους πολίτες μας χωρίς να διακυβεύουμε την ασφάλεια και την ευημερία τους.
Ειδικά σε περιόδους κρίσης, κάθε ευρώ μετράει. Κάθε ευρώ δημόσιων δαπανών πρέπει να αποδίδει πραγματική αξία.
Και αυτή η αρχή, θα πρόσθετα, είναι ιδιαίτερα σημαντική σε έναν τομέα όπου η Ευρώπη καλείται να επενδύσει περισσότερο από ποτέ: την άμυνα.
Γι’ αυτόν τον λόγο, το δεύτερο σημαντικό θέμα της σημερινής ημερήσιας διάταξης ήταν η χρηματοδότηση της άμυνας, την οποία συζητήσαμε με τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε και με τη συμμετοχή υπουργών Οικονομικών εκτός ευρωζώνης.
Από αυτή την άποψη, το μήνυμά μας ήταν σαφές: Η Ευρώπη πρέπει να αναλάβει την ευθύνη για την ασφάλειά της. Οι αναδυόμενες απειλές απαιτούν μεγαλύτερες και βιώσιμες επενδύσεις. Οι αμυντικές δαπάνες αυξάνονται και θα πρέπει να παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα τα επόμενα χρόνια.
Αυτό ασκεί περαιτέρω πίεση στα ήδη περιορισμένα δημόσια οικονομικά. Έχουμε ήδη ενεργοποιήσει τη ρήτρα εθνικής διαφυγής, παρέχοντας στα κράτη μέλη πρόσθετη δημοσιονομική ευελιξία έως το 2028. Πρέπει όμως επίσης να προσαρμόσουμε σταδιακά τους προϋπολογισμούς μας και να διασφαλίσουμε βιώσιμη χρηματοδότηση.
Όταν η ασφάλεια γίνεται πιο ακριβή, ο συντονισμός καθίσταται απολύτως απαραίτητος. Σήμερα, πολλές ευρωπαϊκές χώρες προμηθεύονται παρόμοιο αμυντικό εξοπλισμό ξεχωριστά. Οι οικονομίες κλίμακας δεν βρίσκονται στα επίπεδα που θα έπρεπε, το κόστος αυξάνεται και έτσι περιορίζεται η ικανότητα της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας να επεκτείνει την παραγωγική της ικανότητα.
Όταν η Ευρώπη επενδύει από κοινού, εξοικονομούμε πόρους και πολλαπλασιάζουμε την αποτελεσματικότητα και τη δύναμή μας. Έχοντας ακριβώς αυτό κατά νου, η συζήτησή μας επικεντρώθηκε σε τέσσερις προτεραιότητες.
Πρώτον, περισσότερες κοινές ευρωπαϊκές προμήθειες. Καλύτερες τιμές, λιγότερες επικαλύψεις, ισχυρότερη αμυντική βιομηχανία και πιο ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Τα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά μέσα μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά σε αυτή την προσπάθεια.
Δεύτερον, μεγαλύτερες επενδύσεις στην έρευνα και τις νέες τεχνολογίες. Η Ευρώπη χρειάζεται μεγαλύτερη τεχνολογική αυτονομία σε ορισμένους κρίσιμους τομείς. Αυτές οι επενδύσεις μπορούν επίσης να ενισχύσουν την καινοτομία, την ανταγωνιστικότητα και τη συνολική παραγωγική ικανότητα των οικονομιών μας.
Τρίτον, συνεχής υποστήριξη προς την Ουκρανία και ισχυρότερη συνεργασία μεταξύ των ευρωπαϊκών και ουκρανικών αμυντικών βιομηχανιών. Η ασφάλεια της Ουκρανίας συνδέεται άμεσα με την ασφάλεια της Ευρώπης στο σύνολό της.
Τέταρτον, κινητοποίηση περισσότερων ιδιωτικών κεφαλαίων, με ιδιαίτερη έμφαση στις νεοσύστατες επιχειρήσεις και τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις που αναπτύσσουν καινοτόμες αμυντικές τεχνολογίες.
Όπως επαναλαμβάνουμε συχνά, η Ευρώπη διαθέτει τους πόρους, την εμπειρογνωμοσύνη και τη βιομηχανική ισχύ. Αυτό που έχει σημασία τώρα είναι να συνδυάσουμε αυτά τα δυνατά σημεία.
Γιατί, τελικά, αυτό που καλούμαστε να προστατεύσουμε είναι όλα όσα οι πολίτες μας θεωρούν δεδομένα. Την ειρήνη τους, την ελευθερία τους και την ασφάλειά τους. Και σε αυτά δεν μπορεί να υπάρξει συμβιβασμός.
Συζητήσαμε επίσης την πρόοδο σχετικά με το ψηφιακό ευρώ. Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου εισέρχονται στο τελικό τους στάδιο, με στόχο την επίτευξη συμφωνίας έως το τέλος του έτους.
Παράλληλα, εξετάσαμε τις πρωτοβουλίες Pontes και Appia της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Η Pontes στοχεύει στη σύνδεση της υπάρχουσας υποδομής του Ευρωσυστήματος με τεχνολογίες κατανεμημένου καθολικού, ενώ η Appia διερευνά τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη νέων υποδομών χρηματοοικονομικών συναλλαγών.
Το μέλλον του χρήματος αρχίζει ήδη να διαμορφώνεται, στην πραγματικότητα είναι το παρόν. Και η Ευρώπη είναι αποφασισμένη να διαδραματίσει ηγετικό ρόλο στη διαμόρφωσή του.
Το ψηφιακό ευρώ και η νέα υποδομή του Ευρωσυστήματος αντιπροσωπεύουν σημαντικά βήματα προς ασφαλέστερες, ταχύτερες και πιο αποτελεσματικές πληρωμές, ενισχύοντας παράλληλα τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης.
Στη συνέχεια, ακούσαμε τους επικεφαλής του Ενιαίου Εποπτικού Μηχανισμού και του Ενιαίου Συμβουλίου Εξυγίανσης σχετικά με τις προοπτικές του τραπεζικού τομέα.
Η τεχνητή νοημοσύνη και η ψηφιοποίηση μετασχηματίζουν τον χρηματοπιστωτικό τομέα με πρωτοφανή ταχύτητα και κλίμακα. Προσφέρουν ευκαιρίες για καλύτερες υπηρεσίες και μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα, αλλά συνεπάγονται επίσης νέους κινδύνους για την κυβερνοασφάλεια και την επιχειρησιακή ανθεκτικότητα των τραπεζών.
Όσο πιο ψηφιακή γίνεται η οικονομία μας, τόσο ισχυρότερη πρέπει να είναι η προστασία της. Η περαιτέρω πρόοδος προς την ολοκλήρωση της Τραπεζικής Ένωσης παραμένει απαραίτητη για τη μείωση του κατακερματισμού και την ενίσχυση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας.
Σχεδιάζουμε να επανέλθουμε σε αυτά τα ζητήματα το επόμενο έτος, μετά τις επικείμενες νομοθετικές προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Τέλος, παρείχα μια ενημέρωση σχετικά με τη διαδικασία πλήρωσης τριών θέσεων στο Εκτελεστικό Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.
Μετά την ανακοίνωση της Κριστίν Λαγκάρντ ότι θα παραιτηθεί στις 7 Φεβρουαρίου, η διαδικασία υποψηφιότητας έχει ξεκινήσει σε συντονισμό με τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.
Έχουν προταθεί δύο υποψήφιοι με εκτεταμένη εμπειρία και διεθνές κύρος: ο Πάμπλο Ερνάντες ντε Κος από την Ισπανία και ο Κλάας Κνοτ από την Ολλανδία.
Παράλληλα, θα πρέπει επίσης να καλυφθούν οι θέσεις που κατείχε η Ιζαμπέλ Σνάμπελ, η οποία θα αποχωρήσει στις 4 Ιανουαρίου, και του Φίλιπ Λέιν, η θητεία του οποίου λήγει στα τέλη Μαΐου.
Είναι πιθανό και οι τρεις διορισμοί να εξεταστούν μαζί σε επίπεδο Ευρωπαίων ηγετών, προκειμένου να διευκολυνθεί η επίτευξη συναίνεσης.
Η τελική απόφαση φυσικά ανήκει στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.
Κυρίες και κύριοι,
Οι σημερινές συζητήσεις κάλυψαν, όπως έχει ήδη περιγραφεί, ένα ευρύ φάσμα θεμάτων: την οικονομία, την άμυνα, το μέλλον των πληρωμών και τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού μας συστήματος.
Ωστόσο, όλα έχουν έναν κοινό σκοπό: να διασφαλίσουν ότι η Ευρώπη μπορεί να ανταποκριθεί στις ανάγκες των πολιτών της, ακόμη και στις πιο δύσκολες συνθήκες.
Οι πολίτες μας περιμένουν να είμαστε προετοιμασμένοι για την επόμενη κρίση, όχι για την προηγούμενη. Αλλά περιμένουν επίσης αποφάσεις σήμερα που θα κάνουν τη ζωή τους πιο ασφαλή, θα προστατεύσουν τα εισοδήματά τους και θα ανοίξουν νέες ευκαιρίες για τα παιδιά τους.
Αυτός είναι ο στόχος μας. Αυτή είναι η εντολή μας. Και προς αυτήν την κατεύθυνση θα συνεχίσουμε να εργαζόμαστε.
10.11.2026
