Η Πολιτεία αναδιοργάνωσε την ανώτατη εκπαίδευση, αλλά δεν καθιέρωσε ενιαία διαδικασία αντιστοίχισης για τους ήδη αποφοίτους ΤΕΙ. Η νέα νομοθετική πρωτοβουλία πρέπει να περιλαμβάνει και όσους αποφοίτησαν πριν από το 2001.
Πόσες νομοθετικές παρεμβάσεις χρειάζονται για να ολοκληρωθεί μια εκπαιδευτική μεταρρύθμιση; Στην περίπτωση των Τεχνολογικών Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων, το ελληνικό κράτος άλλαξε επανειλημμένα το θεσμικό πλαίσιο, χωρίς να αντιμετωπίσει συνολικά το ζήτημα της αντιστοίχισης των τίτλων των ήδη αποφοίτων.
Η νομοθετική διαδρομή αποκαλύπτει το μέγεθος της εκκρεμότητας.
Με τον ν. 1404/1983 ιδρύθηκαν τα ΤΕΙ ως ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, με ιδιαίτερη έμφαση στη θεωρητική, εργαστηριακή και εφαρμοσμένη γνώση. Ο ν. 2916/2001 τα ενέταξε θεσμικά στην ανώτατη εκπαίδευση, διατηρώντας δύο διακριτούς τομείς: τον πανεπιστημιακό και τον τεχνολογικό.
Ακολούθησαν οι νόμοι 3404/2005, 4009/2011 και 4485/2017, που ρύθμισαν ζητήματα λειτουργίας, οργάνωσης και ποιότητας της ανώτατης εκπαίδευσης.
Το 2018, με τον ν. 4521/2018, ιδρύθηκε το Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής μέσω συγχώνευσης των ΤΕΙ Αθήνας και Πειραιά. Το 2019, με τον ν. 4610/2019, πραγματοποιήθηκαν περαιτέρω πανεπιστημιακές συνέργειες, μεταξύ των οποίων η ένταξη του ΤΕΙ Κρήτης στο Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο.
Τα ιδρύματα μετασχηματίστηκαν. Τι συνέβη, όμως, με τους ανθρώπους που είχαν ήδη αποφοιτήσει;
Οι μεταβατικές διατάξεις προέβλεψαν δυνατότητες για εγγεγραμμένους φοιτητές, υπό συγκεκριμένες ακαδημαϊκές προϋποθέσεις. Δεν θεσπίστηκε, ωστόσο, αντίστοιχη γενική διαδικασία αντιστοίχισης για τους παλαιούς αποφοίτους.
Το ζήτημα είναι ιδιαίτερα σημαντικό για όσους αποφοίτησαν πριν από το 2001. Ο ν. 2916/2001 ενέταξε τα ΤΕΙ στην ανώτατη εκπαίδευση, χωρίς να προβλέψει γενική αυτόματη μετατροπή των τίτλων των παλαιότερων αποφοίτων. Αυτό, όμως, δεν εμποδίζει τη σημερινή Πολιτεία να θεσπίσει νέα διαδικασία ακαδημαϊκής αντιστοίχισης, στην οποία θα μπορούν να συμμετέχουν όλοι οι απόφοιτοι, ανεξαρτήτως έτους αποφοίτησης.
Ο αποκλεισμός όσων αποφοίτησαν πριν από το 2001 δεν αποτελεί αναγκαία συνέπεια του συγκεκριμένου νόμου, αλλά ζήτημα που οφείλει να αντιμετωπίσει ρητά ο νέος νομοθέτης.
Η λύση δεν είναι η αυτόματη εξίσωση όλων των πτυχίων. Είναι η θέσπιση αντικειμενικής διαδικασίας που θα εξετάζει τη διάρκεια φοίτησης, το περιεχόμενο των προγραμμάτων
σπουδών, τα μαθήματα, την εργαστηριακή εκπαίδευση, την πρακτική άσκηση και τις συνολικές εκπαιδευτικές απαιτήσεις για την απόκτηση του πτυχίου.
Όπου διαπιστώνονται ουσιώδεις διαφορές, μπορούν να προβλέπονται συμπληρωματικά μαθήματα. Η επαγγελματική εμπειρία και οι μεταγενέστεροι τίτλοι μπορούν να συνεκτιμώνται όπου αυτό είναι ακαδημαϊκά πρόσφορο.
Παράλληλα, απαιτείται σαφής διάκριση μεταξύ ακαδημαϊκής αντιστοίχισης και υπηρεσιακής κατάταξης στις κατηγορίες ΠΕ και ΤΕ. Η πρώτη δεν συνεπάγεται αυτομάτως τη δεύτερη. Οι ενδεχόμενες υπηρεσιακές συνέπειες πρέπει να ρυθμιστούν ρητά.
Μια ολοκληρωμένη νομοθετική παρέμβαση οφείλει να προβλέπει καθολικό δικαίωμα αίτησης, δωρεάν αξιολόγηση, διαφανή κριτήρια, συγκεκριμένες προθεσμίες, αιτιολογημένες αποφάσεις και δυνατότητα επανεξέτασης.
Κυρίως, πρέπει να αποκλείει τους αυθαίρετους χρονικούς αποκλεισμούς.
Η μεταρρύθμιση των ιδρυμάτων δεν μπορεί να θεωρείται πλήρης όσο παραμένει ανεπίλυτη η εκκρεμότητα των αποφοίτων τους.
Το ζητούμενο δεν είναι ένα ακόμη νομοθέτημα με νέες εξαιρέσεις. Είναι μια δίκαιη, τεκμηριωμένη και εφαρμόσιμη λύση για όλους.
Γράφει η Μαρία Πελεφάντη
Researcher | Educator | Accessibility & AI Innovation Advocate
