Ομιλία του Υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκου Πιερρακάκη στην τακτική συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Αθηνών
Κύριε Πρόεδρε του ΕΒΕΑ, αξιότιμε κύριε Μπρατάκο,
Φίλε μου Γιάννη,
αγαπητό Προεδρείο,
κυρίες και κύριοι
Το ΕΒΕΑ είναι σταθερός θεσμικός συνομιλητής της Πολιτείας. Είναι όμως και κάτι παραπάνω: είναι ένας χώρος όπου μπορούμε να μετρήσουμε την πραγματική δύναμη και τις πραγματικές δυνατότητες της ελληνικής οικονομίας. Ανάμεσά μας, σε αυτή την αίθουσα, βρίσκονται άνθρωποι που επιχειρούν, επενδύουν, δημιουργούν θέσεις εργασίας και που μετατρέπουν την οικονομική πρόοδο σε προοπτική για τη χώρα – αυτό που είπατε πριν κύριε Πρόεδρε, στο οποίο αναφέρθηκα κι εγώ στην συνέντευξή μου στην «Καθημερινή» – οι πρωταγωνιστές της αλλαγής παραγωγικού μοντέλου.
Η παρουσία μου εδώ έχει σκοπό να δούμε πώς Πολιτεία και επιχειρήσεις μπορούν -και πρέπει- να μετατρέψουν τη σταθερότητα σε παραγωγική δύναμη.
Ξεκινώ με το αυτονόητο, κάνοντας έναν απολογισμό, αν μου επιτρέπετε, με δεδομένο ότι χθες βρισκόμουν στο Βερολίνο, με την ιδιότητα του Προέδρου του Eurogroup, για κάποιες συναντήσεις. Και εκεί μου έγινε πολύ πιο έντονο το συναίσθημα το οποίο θα μοιραστώ μαζί σας.
Πριν από λίγα χρόνια, η λέξη «Ελλάδα» σε πολλές ευρωπαϊκές αίθουσες συνοδευόταν από μια σειρά λέξεων, με πρώτη τη λέξη «κρίση».
Σήμερα η συζήτηση αυτή έχει αλλάξει.
Όχι επειδή έχουν τελειώσει, προφανώς, τα προβλήματα – αναφερθήκατε, άλλωστε, και πολύ σωστά, σε κάποια από αυτά – αλλά επειδή η χώρα απέκτησε κάτι το οποίο για μία δεκαετία δεν το είχε: τη λέξη «αξιοπιστία».
Τη ζωή και την οικονομία τις καθορίζουν οι προσδοκίες μας. Μας αντιγυρίζουν ακριβώς όσα ζητάμε και όσα επενδύουμε σε αυτές. Τίποτα περισσότερο, τίποτα λιγότερο.
Γι’ αυτό και είναι σημαντικό να βάζει κανείς ψηλά τον πήχη.
Να μην είμαστε ικανοποιημένοι μόνο με όσα έχουμε καταφέρει, αλλά, προφανώς, να ζητάμε για τη χώρα περισσότερα, διότι όντως μπορούμε περισσότερα. Για παράδειγμα το 2% του ρυθμού ανάπτυξης, που είναι διπλάσιο του ευρωπαϊκού μέσου όρου, δεν είναι το ταβάνι μας, δικαιούμαστε καλύτερα. Πρέπει να πετύχουμε καλύτερα και σε αυτή την υπόθεση.
Εγώ θα πω ότι το ΕΒΕΑ έχει έναν πολύ σημαντικό ρόλο να παίξει.
Η εικόνα της οικονομίας έχει αλλάξει σημαντικά.
Η ανεργία έχει υποχωρήσει στο 7,9% τον Ιούλιο. Θα πλησιάσουμε πάρα πολύ σύντομα το ιστορικό χαμηλό στην ανεργία.
Το δημόσιο χρέος αποκλιμακώνεται με τον γρηγορότερο ρυθμό στον κόσμο. Θα είναι φέτος 136,8%. Δεν θα είμαστε η πιο υπερχρεωμένη χώρα στην Ευρώπη – το χρέος θα είναι κάτω από το 120% το 2029 – εάν όλα συνεχιστούν όπως πηγαίνουμε αυτή τη στιγμή.
Μία από τις πιο χαρακτηριστικές παραμέτρους για την αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου είναι οι επενδύσεις. Από το 11% του ΑΕΠ που βρισκόταν όταν αναλάβαμε -θυμίζω ότι ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι 21%- θα είναι στο 17,7% φέτος.
Τρεις αριθμοί που, για εμένα, αποτυπώνουν μια οικονομία με περισσότερες δουλειές, με μεγαλύτερη αξιοπιστία, μια ισχυρότερη παραγωγική βάση.
Τώρα, ξέρω πάρα πολύ καλά τι σκέφτεται ένας επιχειρηματίας όταν ακούει μακροοικονομικά μεγέθη.
Σκέφτεται το κόστος της ενέργειας, σκέφτεται τον ανταγωνιστή του στο εξωτερικό, που κινείται γρηγορότερα και βρίσκει ευκολότερα κεφάλαια και έχει δίκιο. Η μακροοικονομία μετράει όταν ουσιαστικά υπηρετεί, αλλά και υπηρετείται από τη μικροοικονομία. Ισχύουν και τα δύο.
Κύριε Πρόεδρε, το ΕΒΕΑ και εσείς -αμέσως πριν- έχει θέσει δημόσια έναν πήχη που σέβομαι.
Δεν θα διαφωνήσω με την απαίτηση για μεγαλύτερη αυστηρότητα.
Η πολιτική έχει αξία όταν αντέχει την κριτική όσων παράγουν.
Θα πρέπει σήμερα, και μέσα από τον ρόλο μου, όμως, να υπογραμμίσω και να τεκμηριώσω ότι αυτό το οποίο κάνουμε είναι ότι εξαντλούμε όλες τις δυνατότητες στήριξης των επιχειρήσεων, όσες δηλαδή δυνατότητες μας επιτρέπει η οικονομική πραγματικότητα . Και συμφωνώ απολύτως μαζί σας σε αυτό που είπατε πριν ότι όλα τα κόμματα πρέπει να βάλουν τα προγράμματά τους στο Δημοσιονομικό Συμβούλιο, για να δούμε πραγματικά ποιος είναι ο διαθέσιμος χώρος και ποια είναι η συζήτηση επί του πραγματικού.
Ξέρετε, νομίζω ότι ένας επιχειρηματίας ξέρει καλύτερα από τους περισσότερους ποια είναι τα όρια της πραγματικότητας. Και εμείς, ως πολιτικός χώρος και ως κυβέρνηση, δεν δίνουμε έωλες υποσχέσεις. Να μη θυμίσω, άλλωστε, και πόσο αποφασιστικά και γενναιόδωρα στηρίχθηκαν οι επιχειρήσεις μας από το ελληνικό κράτος τη δύσκολη περίοδο της πανδημίας.
Θέλω να πω επίσης, ότι προτεραιότητα στην επιχειρηματικότητα για εμάς, η οποία είναι σαφής και είναι στον πυρήνα του προγράμματός μας, δεν είναι κάτι που ξεκίνησε σήμερα. Είναι μια σταθερή επιλογή από το 2019.
Αποτυπώνεται σε συγκεκριμένες αποφάσεις.
Έχουμε κάνει 23 συγκεκριμένες παρεμβάσεις για τις επιχειρήσεις, τις επενδύσεις και την ανταγωνιστικότητα.
Μειώσαμε τον φόρο εισοδήματος των νομικών προσώπων, ήταν στο 28% πήγε στο 22%, τη φορολογία των μερισμάτων στο 5%, την προκαταβολή φόρου από το 100% στο 80%.
Μειώσαμε τις ασφαλιστικές εισφορές κατά 5,4 μονάδες, τον φόρο συγκέντρωσης κεφαλαίου από το 1% στο 0,2%.
Μειώσαμε κατά 50% τον φόρο χρηματιστηριακών συναλλαγών, από 15% στο 5% τον φόρο στους τόκους των εισηγμένων εταιρικών ομολόγων, αναστείλαμε τον ΦΠΑ στις νέες οικοδομές.
Μειώσαμε τον ΦΠΑ στις μεταφορές, στον τουρισμό και σε σειρά υπηρεσιών και προϊόντων και μειώσαμε φόρους χαρτοσήμου σε σειρά επιχειρηματικών συναλλαγών.
Ταυτόχρονα, δημιουργήσαμε ισχυρότερα κίνητρα για επενδύσεις, μεγέθυνση και καινοτομία – αρχικά αυξήσαμε την υπερέκπτωση για έρευνα και ανάπτυξη- θεσπίσαμε υπερεκπτώσεις για πράσινες επενδύσεις και στρατηγικές επενδύσεις, φορολογικά κίνητρα για συγχωνεύσεις και εταιρικούς μετασχηματισμούς, με μείωση του φόρου εισοδήματος κατά 30%, κίνητρα για angel investors, ευνοϊκό πλαίσιο για stock options και ειδικά φορολογικά καθεστώτα για την προσέλκυση επενδυτών, επιχειρήσεων και ανθρώπινου κεφαλαίου από το εξωτερικό, κάτι το οποίο το βιώνουμε πολύ έντονα τις τελευταίες εβδομάδες και ημέρες και ώρες στο υπουργείο Οικονομικών, με προσαυξημένο ενδιαφέρον.
Δεν μειώσαμε, δηλαδή, απλώς τη φορολογία για τις επιχειρήσεις.
Ο στόχος ποιος ήταν; Να επιβραβεύσουμε φορολογικά την επιχείρηση που επενδύει, που καινοτομεί, που μεγαλώνει, που δημιουργεί θέσεις εργασίας, και δίπλα από αυτές τις ενέργειες, βάλαμε πολύ περισσότερα κεφάλαια στην οικονομία.
Μόνο από το Ταμείο Ανάκαμψης θα πω ότι έχουν εγκριθεί 1,66 δισεκατομμύρια ευρώ επιχορηγήσεων, 15.700 μικρομεσαίες επιχειρήσεις έλαβαν δάνεια 3,29 δισ. ευρώ μέσα από τις εγγυήσεις του InvestEU.
Από το ΕΣΠΑ έχουν χρηματοδοτηθεί 17.661 επενδυτικά σχέδια, ύψους 3,95 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Από την Αναπτυξιακή Τράπεζα έχουν εγκριθεί 60.696 δάνεια προς μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ύψους 10,49 δισεκατομμύρια ευρώ, κυρίως προς τις μικρές και τις πολύ μικρές και τώρα, με 1,5 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης, κινητοποιούμε, μέσω μόχλευσης, 5 δισ. ευρώ νέας χρηματοδότησης αποκλειστικά για μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Η πολιτική μας, δηλαδή, βασικά είχε δύο σκέλη: μικρότερο βάρος στην επιχείρηση, περισσότερα κεφάλαια για επενδύσεις.
Αυτή ακριβώς την κατεύθυνση συνεχίζουμε και σήμερα.
Αυτό ακριβώς είναι, δηλαδή, το σχέδιο που έχουμε μπροστά μας και για την επόμενη τετραετία.
Ο κατάλογος των μέτρων και των μεταρρυθμίσεων που παρουσιάστηκαν στη ΔΕΘ από τον Πρωθυπουργό, τον Κυριάκο Μητσοτάκη, θεωρώ ότι δεν πιάνει μόνο το ταβάνι των σημερινών δημοσιονομικών μας δυνατοτήτων. Προσφέρει και προοπτική για το μέλλον.
Βλέπω πως από σήμερα πρέπει να δημιουργεί κάποιες προϋποθέσεις, ώστε να συνεχιστεί η ανάπτυξη και αύριο.
Οπότε, για να έρθω στα επόμενα βήματα, επιτρέψτε μου να μιλήσω λίγο πιο συγκεκριμένα.
Πρώτον, σταθερότητα.
Η σταθερότητα του πλαισίου είναι από μόνη της επιχειρηματικό κίνητρο, το καταλαβαίνει κανείς αυτό μιλώντας με οποιονδήποτε επιχειρηματία και επενδυτή.
Επιλέξαμε να καταργήσουμε το τέλος επιτηδεύματος σταδιακά, με βάση και τις δημοσιονομικές δυνατότητες που υπήρχαν, ξεκινώντας από την Περιφέρεια, αλλά, εν πάση περιπτώσει, το τέλος επιτηδεύματος θα καταργηθεί μέσα στα επόμενα χρόνια, σε δεδομένο και δεδηλωμένο δημοσιονομικό χώρο.
Θα μειωθεί η προκαταβολή φόρου των νομικών προσώπων κατά πέντε ποσοστιαίες μονάδες τον χρόνο, από 80% σε 50%, ξεκινώντας, όπως είπατε, από το 28%.
Εδώ να απαντήσω στο προφανές.
Είναι ένα μέτρο το οποίο θεωρώ ότι θα ελαφρύνει τις επιχειρήσεις.
Θα θέλαμε να είναι παραπάνω, αυτονοήτως, αλλά είναι ένα μέτρο το οποίο είναι φοβερά κοστοβόρο.
Θέλω να έχετε στο νου σας ότι αυτό το 5% μεταφράζεται σε 400 εκατομμύρια ευρώ, με βάση τους δημοσιονομικούς κανόνες. Θα μου πείτε, είναι προκαταβολή για την επόμενη χρονιά – ναι, εκείνη τη μία χρονιά σου τρώει αυτό το 5% , 400 εκατομμύρια ευρώ σε (δημοσιονομικό) χώρο. Σκεφτείτε, δηλαδή, ότι αν ήταν 10% … Υπάρχουν χρονιές μπροστά μας – γιατί εμείς θέλουμε να είμαστε νοικοκύρηδες – υπάρχουν χρονιές που ο δημοσιονομικός χώρος είναι κάπου εκεί, φανταστείτε, λοιπόν, ότι μπορεί ένα μέτρο να σου έτρωγε σχεδόν όλο τον δημοσιονομικό χώρο. Δεν θα μπορούσαμε να κάνουμε κάτι τέτοιο επί της ουσίας, φροντίσαμε, όμως, να μπει μέσα στον προγραμματισμό: να μειώνεται, δηλαδή, ξεκινώντας από το 28%, κατά 5% τον χρόνο, με στόχο να πάει στο 50%.
Τώρα, και για αυτά τα μέτρα, αναφερθήκατε στις επιταχυνόμενες αποσβέσεις για τον παραγωγικό εξοπλισμό -αυτά είναι τα τρία βασικά μέτρα που ανακοινώθηκαν – εγώ θα πω το εξής: αυτά τα μέτρα, τα οποία ανακοίνωσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, είναι με βάση τον σημερινό δημοσιονομικό χώρο.
Με βάση, δηλαδή, το πώς έχουμε διαπραγματευτεί με τις Βρυξέλλες, με την Κομισιόν, και έχουμε μπροστά μας συγκεκριμένες δυνατότητες για τη χώρα.
Σε μία ΔΕΘ, μοιραία, εκ των πραγμάτων, η οποία κοιτάζει την επόμενη τετραετία, κοιτάζει ένα κυβερνητικό πρόγραμμα της επόμενης τετραετίας, πρέπει ο κάθε πολίτης να μπορέσει να δει τον εαυτό του και πρέπει μέσα σε αυτόν τον δημοσιονομικό χώρο να συγκεντρώσεις και να συγκεράσεις ένα άθροισμα κοινωνικών προτεραιοτήτων.
Γιατί είναι αυτονόητο, το καταλαβαίνετε όλες και όλοι πάρα πολύ καλά, ότι η ακρίβεια χτυπάει την πόρτα κάθε ελληνικού νοικοκυριού και πως ο μακροοικονομικός δείκτης, που ανέφερα πριν, στην επιχείρηση μεταφράζεται στη μικροοικονομία, δυστυχώς των νοικοκυριών, μεταφράζεται στο ταμείο του σούπερ μάρκετ, μεταφράζεται στο κόστος του ενοικίου. Και αυτά είναι ζητήματα που τα καταλαβαίνουμε πάρα πολύ καλά.
Γιατί θεμελιωδώς υπάρχει η εξής προφανής φράση που μπορεί κανείς να πει: η Ελλάδα, λένε, και σωστά, ότι έχει διπλάσιο ρυθμό ανάπτυξης από την υπόλοιπη Ευρώπη.
Και ρωτάει ο καθένας και η καθεμιά: πώς επιστρέφει αυτό σε μένα;
Πώς επιστρέφει αυτό στον συνταξιούχο; Πώς επιστρέφει στον δημόσιο λειτουργό; Γιατί είναι ο δάσκαλος ο δημόσιος λειτουργός που διδάσκει τα παιδιά μας, ο καθηγητής, ο πυροσβέστης, ο αστυνομικός. Πώς επιστρέφει στον καθένα και στην καθεμία;
Όταν κάνεις ένα κυβερνητικό πρόγραμμα, σε καθεστώς κιόλας πίεσης της κοινωνίας από την ακρίβεια, οφείλεις να απευθυνθείς στο σύνολο της κοινωνίας και να συγκεράσεις κοινωνικές προτεραιότητες.
Αυτό, λοιπόν, το πρόγραμμα έχει αυτόν τον χαρακτήρα του συγκερασμού.
Αλλά αν εντάξει κανείς αυτά τα μέτρα στο σύνολο όλων των άλλων μέτρων που έχουν γίνει και με την προοπτική ότι κάθε ευρώ το οποίο δημιουργείται σαν διαθέσιμος δημοσιονομικός χώρος τα επόμενα χρόνια, έχουμε αποδείξει, ότι και παίρνουμε έξτρα μέτρα και «γεννάμε» έξτρα έσοδα και δημιουργούμε χώρο διαρκώς.
Κάθε ευρώ το οποίο θα δημιουργείται τα επόμενα χρόνια, εάν, με το καλό, λάβουμε ξανά την εντολή από τον ελληνικό λαό να κυβερνήσουμε τη χώρα, θα επιστρέφει πίσω στην κοινωνία.
Και αυτό, προφανώς, αφορά και τις επιχειρήσεις.
Δηλαδή, όλες οι δυνατότητες που θα δημιουργηθούν, αν δημιουργηθούν, εκ των πραγμάτων θα είμαστε εδώ.
Ελπίζω να είμαι εδώ μαζί σας, για να μπορούμε να συζητήσουμε επί του πρακτέου και τι άλλο θα κάνουμε, αλλά σίγουρα σήμερα, για να είμαστε αξιόπιστοι, έπρεπε να τοποθετηθούμε επί των χρημάτων που έχουμε και όχι επί κάποιου φαντασιακού ποσού που δεν έχουμε.
Άλλωστε, νομίζω ότι εκεί είναι που κρινόμαστε στο τέλος της ημέρας.
Λοιπόν, ανέφερα τη σταθερότητα στο πλαίσιο του προγράμματος, θα έλεγα και σε κάποια άλλα σημεία που αναφερθήκατε στην πορεία.
Το δεύτερο θέμα για το οποίο θα μιλήσω, πέρα από τη σταθερότητα, έχει να κάνει με τη ρευστότητα και τα κεφάλαια.
Είπα πριν ότι δημιουργούμε νέο δανειοδοτικό πρόγραμμα 1,5 δισ. ευρώ για μικρομεσαίες επιχειρήσεις μέσω της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας, από το δανειακό σκέλος του Ταμείου Ανάκαμψης, το οποίο με τη μόχλευση θα πάει στα 5 δισεκατομμύρια ευρώ.
Το Ταμείο Ανάκαμψης ολοκληρώνεται, αλλά η δυναμική της χώρας, η επενδυτική της δυναμική, όχι.
Στην ίδια εικόνα πρέπει να προσθέσει κανείς μια σειρά από άλλες παραμέτρους.
Να σας πω ένα παράδειγμα: επενδυτική βαθμίδα, σαφέστατα, αλλά επίσης η ένταξη του Χρηματιστηρίου Αθηνών στο δίκτυο της Euronext.
Η ελληνική αγορά από αυτό θα περάσει σε άλλη κλίμακα και αυτό σας αφορά όλους και όλες, γιατί αποκτά μεγαλύτερη πρόσβαση σε διεθνή θεσμικά κεφάλαια.
Δημιουργούμε ένα ισχυρότερο χρηματοδοτικό οικοσύστημα για μεγαλύτερες και μικρότερες επιχειρήσεις.
Εγώ να πω ότι χαίρομαι που βλέπω ναυτιλιακές επιχειρήσεις να μπαίνουν στο ελληνικό Χρηματιστήριο, όπως είδαμε τις τελευταίες ημέρες, και είναι κάτι το οποίο δεν το είχαμε συνηθίσει.
Αν δεν είχε γίνει η εξαγορά από τη Euronext, δεν θα το είχαμε δει αυτό.
Το χαρακτήρισε πολύ όμορφα ο Stéphane Boujnah, ο CEO της Euronext, όταν τον ρώτησα πώς βλέπει ότι μπαίνουν και άλλες ναυτιλιακές εταιρείες στο χρηματιστήριο, μου είπε: «Business meets nostos» έχει μάθει και έχει απορροφήσει την ελληνική λέξη.
Θα δούμε και άλλες ενέργειες γύρω από την ευρύτερη πρόσβαση της ελληνικής οικονομίας σε μεγαλύτερη ρευστότητα το επόμενο διάστημα, που νομίζω ότι θα κάνουν τη διαφορά.
Να αναφερθώ επίσης και σε κάτι το οποίο μου έχετε θίξει και ιδιωτικώς, κύριε Μπρατάκο, αγαπητέ Γιάννη.
Το Δημόσιο οφείλει να είναι συνεπές όταν απαιτεί συνέπεια από τον ιδιώτη.
Ληξιπρόθεσμες οφειλές. Το διαβάζουμε και στις εφημερίδες.
Έχουμε, λοιπόν, αποφασίσει, μιας και αναφερθήκατε πριν στα ψηφιακά, να δημιουργήσουμε μια πλατφόρμα η οποία θα λέγεται «Συνέπεια».
Ο στόχος ποιος θα είναι; Να υπάρχει διαφάνεια για κάθε φορέα που καθυστερεί πληρωμές και να ασκείται με αυτόν τον τρόπο αντίστοιχη πίεση στο σύστημα, για να μπορούμε να πληρώνουμε εγκαίρως.
Κοινώς, μέσα από αυτή την πλατφόρμα, η οποία θα είναι δημόσια, θα μπορεί κανείς να δει ποιος είναι αυτός που καθυστερεί, πόσο καθυστερεί, και να ασκηθεί συνεπαγόμενη πίεση, για να μπορούν κάποια πράγματα να ολοκληρώνονται γρηγορότερα, προφανώς, μαζί και με τη δική μας εσωτερική διαχείριση. Νομίζω ότι το έχουμε βιώσει και οι δύο, ότι τέτοιου τύπου ενέργειες διαφάνειας και δημόσιας λογοδοσίας γενικώς επιταχύνουν την εξίσωση, ειδικά όταν αφορά δημόσιους λειτουργούς που πρέπει να κινηθούν ακόμη γρηγορότερα.
Τρίτον: κόστος και ανταγωνιστικότητα.
Ο Πρωθυπουργός έχει θέσει στη ΔΕΘ έναν στόχο μείωσης του ενεργειακού κόστους κατά 30% – αναφερθήκατε πριν στο κόστος.
Να πω ότι, για αυτόν τον λόγο, ενισχύουμε και το Εθνικό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων εδώ, πέρα από τις προβλέψεις του λεγόμενου Πολυετούς Δημοσιονομικού Προγραμματισμού.
Με ποιο στόχο;
Με στόχο να έχουμε νέα ενεργειακά έργα και υποδομές.
Οι επιδοτήσεις ανακουφίζουν προσωρινά.
Οι επενδύσεις σε παραγωγή, σε δίκτυα, σε διασυνδέσεις και σε αποθήκευση είναι αυτές που μειώνουν δομικά το κόστος για το νοικοκυριό και την επιχείρηση.
Οι ελληνικές επιχειρήσεις, το ξέρετε όλες και όλοι καλά, δεν ζητούν προνομιακή μεταχείριση. Ζητούν να μπορούν να ανταγωνίζονται διεθνώς χωρίς να ξεκινάνε με μειονέκτημα.
Αυτή είναι η δική μας ευθύνη. Γι’ αυτό και θα λάβουμε αυτά τα μέτρα, προφανώς στο πλαίσιο ευρύτερων ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών για την ενεργειακή ένωση και, βέβαια, την ψηφιοποίηση του κράτους.
Εδώ να πω ότι δεν ήταν ποτέ αυτοσκοπός. Ήταν προϋπόθεση για να πάψει επιτέλους ο χρόνος της επιχείρησης να σπαταλιέται σε ουρές, σε βεβαιώσεις, σε επανυποβολές, στο gov.gr, σε διαλειτουργικότητες, ηλεκτρονικές πληρωμές, το IRIS. Όλα αυτά είναι κομμάτια της ίδιας λογικής.
Το κράτος να προσφέρει την υποδομή, ώστε να μην λειτουργεί πλέον το ίδιο ως εμπόδιο.
Δεν ισχυρίζομαι ότι τελειώσαμε.
Κάθε επιχειρηματίας σε αυτή την αίθουσα, είμαι βέβαιος, ότι μπορεί να μου αναφέρει μια διαδικασία που ακόμη πιθανόν τον πονάει ή και παραπάνω.
Γι’ αυτό ακριβώς χρειαζόμαστε εσάς ως συνεργάτη μας.
Ξέρετε πολύ καλά πού κολλάει το σύστημα στην πράξη.
Εμείς έχουμε την υποχρέωση -εγώ θα πω και την τεχνογνωσία- να το διορθώσουμε.
Αλλά επιτρέψτε μου να μιλήσω και λίγο, προφανώς προσθέτοντας και κάποια άλλα πράγματα, προτού ολοκληρώσω αυτή την ομιλία στο τέλος.
Επιτρέψτε μου να μιλήσω και λίγο με το άλλο μου καπέλο, την άλλη μου ιδιότητα, την ευρωπαϊκή.
Γιατί συχνά περιορίζουμε τις συζητήσεις μας στο εθνικό πεδίο, αλλά αυτό, οφείλω να πω, ισχύει ολοένα και λιγότερο πλέον.
Πρέπει να μας γίνει συνείδηση ότι το μέλλον των ελληνικών επιχειρήσεων κρίνεται και στις Βρυξέλλες και στη Φρανκφούρτη και στις αποφάσεις, για την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων ή την τραπεζική ένωση.
Η Ευρώπη αποταμιεύει περισσότερο από τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά διοχετεύει τα κεφάλαιά της πολύ λιγότερο αποτελεσματικά.
Έχουμε στην ήπειρό μας κατακερματισμένες αγορές, έχουμε εθνικούς πρωταθλητές που μένουν μικροί και επιχειρήσεις που δυσκολεύονται να μπορέσουν να μεγαλώσουν.
Το βιώνουν οι εξαγωγικές εταιρείες όταν προσπαθούν να χρηματοδοτηθούν, όταν θέλουν να ανταγωνιστούν σε μεγάλη κλίμακα.
Γι’ αυτό και οφείλουμε όλοι να ασπαστούμε το εξής, το οποίο για εμένα είναι προφανές: Δεν χρειαζόμαστε, σαν Ευρωπαίοι, μόνο εθνικούς πρωταθλητές.
Χρειαζόμαστε Ευρωπαίους πρωταθλητές, οι οποίοι θα μπορέσουν να κοιτάξουν ψηλά και μακριά.
Και η Ελλάδα δεν πρέπει να φοβηθεί τις διασυνοριακές συμπράξεις, ειδικά όταν αυτές θα φέρουν κεφάλαια, τεχνογνωσία και πρόσβαση σε αγορές.
Η εξωστρέφεια για εμάς δεν είναι απειλή, είναι όρος επιβίωσης.
Επιπρόσθετα, η γεωπολιτική αβεβαιότητα, το κόστος της ενέργειας, η τεχνητή νοημοσύνη, ο παγκόσμιος ανταγωνισμός, ο οποίος συχνά γίνεται αδυσώπητος, απαιτούν από την Ευρώπη να επενδύσει στον εαυτό της, γρήγορα.
Και σε αυτή τη συζήτηση, η Ελλάδα είναι πλέον μέρος της λύσης και, μάλιστα από ηγετική θέση. Και αυτό αλλάζει τη διαπραγματευτική ισχύ κάθε ελληνικής επιχείρησης.
Υπάρχει κάτι στο οποίο είμαι σίγουρος ότι θα συμφωνήσουμε απολύτως.
Το μεγάλο στοίχημα της επόμενης περιόδου είναι η Ελλάδα να γίνει πιο παραγωγική.
Και εδώ η συζήτηση του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών μαζί σας είναι απολύτως ευθυγραμμισμένη.
Η δημοσιονομική πρόοδος είναι η βάση. Οι μεταρρυθμίσεις είναι το μέσο.
Οι επιχειρήσεις είναι ο πολλαπλασιαστής της παραγωγικότητας.
Η προτεραιότητα είναι σαφής.
Επενδύσεις που αυξάνουν την παραγωγικότητα, μηχανολογικός εξοπλισμός, ψηφιακός μετασχηματισμός, πράσινη μετάβαση, ενέργεια, εξωστρέφεια, δεξιότητες. Όχι οριζόντια διασπορά πόρων με περιορισμένα αποτελέσματα.
Στοχευμένη κινητοποίηση κεφαλαίου σε εκείνους τους τομείς που είναι επιταχυντές της οικονομίας.
Και εδώ να προσθέσω ότι χάρηκα πολύ που σας άκουσα πριν να υπογραμμίζετε αυτό το μέτρο του επενδυτικού λογαριασμού για τη νέα γενιά ή του λεγόμενου «κουμπαρά» που ανέφερε ο πρωθυπουργός στη ΔΕΘ.
Είναι ένα μέτρο το οποίο είναι απολύτως ευθυγραμμισμένο με τη λογική ότι πρέπει να απελευθερώσουμε τις αποταμιεύσεις σε επενδύσεις. Στην Ελλάδα λέμε ότι χάσαμε την κουλτούρα της αποταμίευσης. Δεν είναι μόνο αυτός ο σκοπός του μέτρου. Σίγουρα είναι και αυτός.
Αλλά βασικά ο σκοπός του μέτρου είναι να δημιουργήσει και μια κουλτούρα επένδυσης στην οικογένεια.
Γιατί θα προσφέρει αυτός ο λογαριασμός μια σειρά από επενδυτικά προφίλ στον γονιό, για να διαλέξει με ποιον τρόπο θέλει να επενδύσει αυτά τα χρήματα, τα οποία το κράτος θα έρχεται να «ματσάρει».
Θα έρχεται, δηλαδή, να πει ότι για κάθε ένα ευρώ βάζω ένα ευρώ, μέχρι τα 1.200 ευρώ τον χρόνο, με στόχο να γεννηθεί μια κουλτούρα επένδυσης και με στόχο να κινητοποιήσουμε και τις αποταμιεύσεις που έχουμε στο ελληνικό τραπεζικό σύστημα.
Και βέβαια, επειδή αναφερθήκατε και στο ιδιωτικό χρέος, εδώ επιτρέψτε μου να πω ότι, αν λέγαμε γενικά ποια είναι η πολιτική μας, είναι ένα τρίγωνο διαχείρισης του δημόσιου χρέους, διαχείρισης του ιδιωτικού χρέους και πολλαπλών μεταρρυθμίσεων σε κάθε τομέα της οικονομίας.
Ως μεταρρυθμίσεις θεωρώ ότι νοούνται και οι αλλαγές στη φορολογία.
Δηλαδή, για παράδειγμα, το ότι πέρσι κάναμε μια δημογραφική μεταρρύθμιση της άμεσης φορολογίας έχει μεταρρυθμιστικό χαρακτήρα.
Δεν μειώνει απλώς τα βάρη, έχει μια λογική που τα μειώνει.
Λέει ότι ένα νέο παιδί που μπαίνει στην αγορά εργασίας μηδενίζει τον φόρο του. Λέει ότι ένας πολύτεκνος μηδενίζει τον φόρο του στο κλιμάκιο.
Υπήρχε μια συγκεκριμένη λογική. Στο δημόσιο χρέος, τα είπα, έχουμε το πιο γρήγορα αποκλιμακούμενο χρέος στον κόσμο, λόγω του προφίλ του, ο σταθμικός χρόνος διάρκειας είναι γύρω στα 17 με 18 έτη. Το μεσοσταθμικό επιτόκιο είναι κάτω από 1,8%.
Άρα, αν το συγκρίνει κανείς αυτή τη στιγμή σε σχέση με το τι άλλο μπορούμε να συναντήσουμε στις αγορές, το προφίλ του ελληνικού χρέους, εφόσον παράγει πλεονάσματα, είναι τέτοιο που η Ελλάδα πολύ σύντομα θα βρίσκεται σε ακόμη καλύτερη θέση.
Και βλέπω ότι τώρα η χώρα, από όλη αυτή την αστάθεια, τη νευρικότητα που υπάρχει στις διεθνείς αγορές ομολόγων – και που βιώσαμε τι σημαίνει ως χώρα μερικά χρόνια πριν -, αυτή τη στιγμή εμείς δεν αισθανόμαστε τις επιπτώσεις αυτού που αισθάνονται άλλες χώρες.
Αντιστοίχως, το ιδιωτικό χρέος, εγώ θα συμφωνήσω μαζί σας σε όλη τη λογική της προσέγγισής σας.
Είναι πάρα πολύ σημαντικό να μπορέσουμε να αφαιρέσουμε βάρη, ένα χρέος που έχει ο κόσμος και όχι μόνο οι επιχειρηματίες, συνολικότερα ο κόσμος.
Τα χρέη που συσσωρεύτηκαν στα χρόνια της κρίσης να μπορέσεις να δώσεις ευκαιρίες στον κόσμο να μπορέσει να τα διαχειριστεί.
Ξέρετε, δεν πιστεύω σε ένα κράτος που κουνάει το δάχτυλο.
Πιστεύω σε ένα κράτος που δίνει το χέρι.
Και υπό αυτή την έννοια έχω προσπαθήσει να κάνω. Από τον τρόπο που εφαρμόσαμε τη δικαστική απόφαση στον νόμο Κατσέλη, που ήρθαμε και είπαμε ότι δεν θα γίνεται μόνο αυτός ο υπολογισμός του τόκου, εμείς ερχόμαστε να πούμε ότι θα εφαρμοστεί και αναδρομικά, ή στο πώς αξιοποιούμε τον εξωδικαστικό μηχανισμό.
Μειώσαμε το κατώφλι του. Μπορείς να μπεις από τις 5.000 ευρώ και πάνω και όχι από τις 10.000 ευρώ και πάνω.
Η μετατροπή του εξωδικαστικού μηχανισμού από τη Δευτέρα σε εργαλείο προστασίας της πρώτης κατοικίας.
Η αύξηση στο όριο του ακατάσχετου λογαριασμού για τον πολίτη.
Όλα αυτά μαζί και, ειδικά για τον εξωδικαστικό, να πω ότι μπορεί κανείς να πάρει μέχρι 240 δόσεις μέσα στον εξωδικαστικό, είναι ένα πάρα πολύ σημαντικό εργαλείο.
Κάναμε και 72 δόσεις για τα χρέη μέχρι το 2023.
Θεωρώ ότι θα πάει ακόμα καλύτερα στην πορεία το συγκεκριμένο εργαλείο.
Για την τελευταία διετία ισχύει το μέτρο των 24 δόσεων.
Από εκεί και πέρα, εγώ θα πω ότι βλέπω ότι στο ιδιωτικό χρέος, ειδικά κατά το τελευταίο διάστημα, πυκνώνουμε τις παρεμβάσεις μας και ο στόχος μας θα είναι να κάνουμε κι άλλες, γιατί καταλαβαίνουμε ότι υπάρχει ζήτημα στο πεδίο και, σε κάθε στροφή του δρόμου, όπου νέα μέτρα πολιτικής βλέπουμε να αποκτούν την ανάγκη εφαρμογής τους από την κοινωνία και την οικονομία, είμαστε εκεί να το κάνουμε.
Δεν σταματάμε σε ανακοινώσεις της ΔΕΘ ή στη σύνταξη του προϋπολογισμού.
Έχουμε πυκνότητα σε σχέση με τις κινήσεις που κάνουμε. Και βέβαια, οι κινήσεις αυτές, να πω το αυτονόητο, οφείλουν να συμπεριλαμβάνουν και τη διαχείριση κρίσεων.
Η δουλειά των πολιτικών σε όλη την Ευρώπη είναι να υπηρετήσουν μια διπλή αποστολή.
Το ένα κομμάτι της αποστολής είναι να πάμε και να λύσουμε θέματα τα οποία είχαν συσσωρευτεί εδώ και δεκαετίες.
Αναφερθήκατε στα προηγούμενα χαρτοφυλάκιά μου.
Το ξέρουμε και οι δύο καλά, γιατί είστε του χώρου της πληροφορικής.
Πόσες φορές άκουγα πριν από το 2019 ότι είναι αδύνατον να ψηφιοποιηθεί η Ελλάδα; Είναι αδύνατον να κάνεις αυτή την υπηρεσία. Είναι αδύνατον να κάνεις την άλλη.
Θα αποτύχεις εκεί, θα αποτύχεις αλλού.
Όλα τα «αδύνατα» που άκουσα συνέβησαν ένα προς ένα.
Επειδή είχαμε μελετήσει το πώς έπρεπε να λύσουμε συγκεκριμένα πράγματα, είχαμε μάθει και τις αστοχίες του παρελθόντος.
Με ανοιχτό μυαλό διορθώνουμε τους εαυτούς μας όπου χρειαζόταν να βελτιώσουμε κάτι.
Καταφέραμε και φτιάξαμε μια ψηφιακή πύλη με 2.500 υπηρεσίες και ναι σε όλη την Ευρώπη ο ηγέτης είναι η Εσθονία στα ψηφιακά, αλλά όταν ρωτάμε ποια είναι η χώρα που αλλάζει γρηγορότερα, λένε εμάς.
Εμείς είμαστε ο digital accelerator της Ευρώπης αυτή τη στιγμή και, σε κάποια πράγματα, όπως είναι η εισαγωγή των δικτύων 5G, ήμασταν οι πρώτοι σε όλη την Ευρώπη που τα εισήγαγαν.
Έχουμε πράγματα, δηλαδή, τα οποία τα έχουμε κάνει πάρα πολύ καλά σε αυτόν τον τομέα.
Και υπάρχουν, βέβαια, και άλλα πράγματα τα οποία είχαν συσσωρευτεί ως εκκρεμότητες για την Ελλάδα εδώ και δεκαετίες.
Να μην αναφέρω τα μη κρατικά πανεπιστήμια, όπου είχαμε καταλήξει να είμαστε πρακτικά η μόνη χώρα στον κόσμο που δεν τα άφηνε.
Γιατί το λέω αυτό; Διότι πρέπει διαρκώς να μπορείς να κάνεις αλλαγές.
Άρα, από τη μία έχεις αυτό και από την άλλη πρέπει να μπορέσεις να ανταποκρίνεσαι στο απρόβλεπτο, σε όλα εκείνα που δεν μπορείς να προβλέψεις.
Δεν νομίζω ότι κανείς το 2019 θα μπορούσε να προβλέψει ότι θα γίνει παγκόσμια πανδημία ή ότι η Ρωσία θα εισβάλει στην Ουκρανία ή ότι θα υπάρξει ενεργειακή κρίση ή ότι θα υπάρξει ανάγκη διαχείρισης θεμάτων, όπως επιδότηση κόστους λιπασμάτων, λόγω των Στενών του Ορμούζ.
Όλα αυτά, όμως, είναι εκεί και κάθε πολιτικός ταγός οφείλει να έχει γνώση, σχέδιο και αντανακλαστικό, ώστε να μπορεί όλα αυτά να τα χειρίζεται και να έχει και εφεδρείες.
Γιατί, αν ξοδέψουμε όλες τις εφεδρείες, αλίμονο.
Το ξέρετε πάρα πολύ καλά, επιχειρηματίες είστε. Και την τελευταία διετία, έχουμε συνολικά προβεί σε μέτρα στήριξης 4 δισεκατομμυρίων ευρώ στις δύο τελευταίες ΔΕΘ και θα προσθέσω σε αυτά άλλα 800 εκατομμύρια ευρώ για τη διαχείριση της ενεργειακής κρίσης την περασμένη άνοιξη, τα οποία τα διαχειριστήκαμε ακριβώς με το σκεπτικό το οποίο ανέφερα.
Και σε όλα αυτά υπάρχει έντονο το ευρωπαϊκό στοιχείο, με την εξής έννοια:
Ο δημοσιονομικός χώρος, με βάση τους νέους δημοσιονομικούς κανόνες της Ευρώπης, δεν είναι το πλεόνασμά μας.
Θα προσπαθήσω να το πω πάρα πολλές φορές, αλλά επιτρέψτε μου να το επαναλάβω σε αυτό το κοινό.
Η Ευρώπη πλέον έχει εισάγει έναν δημοσιονομικό κανόνα, ο οποίος τι προβλέπει;
Προβλέπει ότι συμφωνείς δαπάνες με τις Βρυξέλλες για ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.
Κάθε χρόνο, οι οποίες είναι σταθερές, κάνεις αποκλίσεις από αυτές με δικές σου έξτρα πολιτικές.
Μπορείς να φορολογήσεις κάποιον ή μπορείς να φέρεις έσοδα από κάτι, από μια πολιτική ενεργητική, δική σου, να πιάσεις ένα κομμάτι της φοροδιαφυγής.
Κατά τα άλλα, όμως, οι δαπάνες σου είναι αυτές και είναι αυτές, σε καλές χρονιές, που μπορεί να έχεις μεγαλύτερο πλεόνασμα και επιστρέφεις το χρέος.
Είναι αυτές, στις κακές χρονιές, για να κάνεις αντικυκλική πολιτική, να τονώνεις την οικονομία, δηλαδή, εκεί ακριβώς που η οικονομία το χρειάζεται, στην κακή χρονιά.
Αυτό είναι το ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο, όπως ισχύει και για τα 27 κράτη.
Η ρήτρα διαφυγής τι είναι;
Είναι μια πολιτική που αποφασίζουν οι υπουργοί Οικονομικών και οι ηγέτες των χωρών, η οποία λέει τι; Σου επιτρέπω να αποκλίνεις από τον κανόνα για έναν λόγο, για ένα έκτακτο γεγονός. Το έκτακτο γεγονός ήταν η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και η ανάγκη επενδύσεων για την άμυνα σε όλη την Ευρώπη. Γι’ αυτό και είχαμε ρήτρα διαφυγής για την άμυνα.
Ήταν μόλις είχα αναλάβει υπουργός Οικονομικών όπου κάλεσα τον Πολωνό ομόλογό μου, (η Πολωνία είχε τότε την Προεδρία), και είπα: η Ελλάδα θέλει να μπει σε αυτό, γιατί ξοδεύουμε πολύ υψηλά επίπεδα σε ό,τι αφορά την άμυνα.
Αλλά ειδικά για την ενέργεια προσθέσαμε τώρα και άλλο 1 δισ. εντός της ρήτρας διαφυγής για την άμυνα, ακριβώς γιατί η ενεργειακή ασφάλεια είναι κομμάτι, αν θέλετε, και της εθνικής ασφάλειας των χωρών.
Και επιτρέψτε μου να πω ότι είναι ό,τι πιο ουσιαστικό μπορεί να κάνει κανείς για να μειώσει το κόστος ενέργειας για την επιχείρηση και τον πολίτη.
Άρα, διαρκώς δημιουργούμε χώρο, διαρκώς διαχειριζόμαστε μια ευρωπαϊκή συζήτηση, η οποία μας επιτρέπει να απελευθερώνουμε ακόμη περισσότερες και ακόμη μεγαλύτερες δυνατότητες.
Η συζήτηση, δηλαδή, για εμάς δεν τελειώνει εκεί, αλλά σίγουρα θέλουμε να είμαστε εντός στόχων και εντός πλαισίου γιατί πραγματικά η λέξη «αξιοπιστία» είναι το άλφα και το ωμέγα.
Και επιτρέψτε μου να κλείσω με τις εξής σκέψεις: στο παρελθόν ήταν άλλες οι παρατάξεις που μιλούσαν για ρεαλιστικές ουτοπίες. Συνήθως, όμως, αυτές εξελίσσονταν σε δυστοπίες.
Εμείς σας καλούμε να χτίσουμε μια Ελλάδα διαρκούς ανάπτυξης, η οποία δεν θα είναι ουτοπική, θα είναι ρεαλιστική.
Χωρίς υγιείς επιχειρήσεις αυτό δεν μπορεί να επιτευχθεί.
Μπορεί να προέρχομαι από τον κόσμο της πολιτικής ως υπουργός Οικονομικών. Σίγουρα, όμως, υπάρχει κάτι που είπατε και εσείς, κύριε Πρόεδρε, αγαπητέ Γιάννη, το οποίο με συνδέει πολύ έντονα με την κουλτούρα σας και την κουλτούρα του επιχειρείν.
Όπως και ένας καινοτόμος επιχειρηματίας, έτσι κι εγώ αρνούμαι να δεχτώ τη φράση «έτσι γίνεται και δύσκολα αλλάζει».
Δεν πιστεύω ότι αυτό είναι σοβαρό επιχείρημα.
Το έχουμε αποδείξει, θέλω να πιστεύω, με τις μεταρρυθμίσεις μας στο πρόσφατο παρελθόν, που έσπασαν τα ταμπού δεκαετιών.
Και ξέρετε, πριν σας καλέσω να μας εμπιστευτείτε ως κυβέρνηση σε όλο αυτό το σχέδιο για τα επόμενα βήματα, επιτρέψτε μου να κλείσω με μία μόνο σκέψη.
Είχα έναν καθηγητή στην Αμερική, ο οποίος έλεγε ότι το πιο πολιτικό μάθημα που μπορεί κανείς να αντλήσει από ένα πολιτικό παιχνίδι, το πιο πολιτικό βιντεοπαιχνίδι, είναι το Tetris.
Και όταν τον ρωτάγαμε «γιατί είναι το Tetris;», γιατί λέει τον θεμελιώδη πολιτικό κανόνα:
Οι επιτυχίες εξαφανίζονται και τα λάθη συσσωρεύονται.
Πέρα από το Tetris υπάρχει και το Jenga. Αν τραβήξεις, όπως ξέρετε, το λάθος κυβάκι, καταρρέει το οικοδόμημα.
Αυτό δεν είναι κινδυνολογία. Είναι πραγματικότητα.
Γιατί η χώρα έχει βιώσει πάρα πολλές φορές πώς είναι «να χύνει την καρδάρα με το γάλα.»
Είναι προφανές ότι πρέπει να θέσετε ψηλά τον πήχη και είναι εξίσου προφανές ότι εμείς οφείλουμε να κάνουμε το καλύτερο δυνατό, στο πλαίσιο των δυνατοτήτων μας, για να ακολουθήσουμε τον πήχη που θέτετε.
Εγώ αυτό το οποίο μπορώ να σας πω είναι ότι είμαστε εκεί για να κάνουμε μεγάλα άλματα ως χώρα, όχι απλώς για να διαχειριστούμε το καθημερινό, το εδώ και το τώρα και όλες τις δυσκολίες που προκύπτουν αποκλειστικά.
Μπορούμε να πετύχουμε ακόμη περισσότερα και ακόμη καλύτερα.
Και μπορούμε να προχωρήσουμε μαζί, να πάμε πιο γρήγορα και πιο μακριά, αλλά πατώντας σε σταθερό έδαφος.
Δική μας δουλειά είναι να διασφαλίσουμε αυτές τις βάσεις. Δική σας δουλειά να μετατρέψετε αυτές τις δυνατότητες σε ιδέες, σε επενδύσεις, σε δουλειές, σε ανάπτυξη.
Εγώ σας ευχαριστώ ακόμη μία φορά και για τον διάλογο και για τη φιλοξενία.
17.9.2026
