Πολλές είναι οι περιπτώσεις ανθρώπων, που χάνουν αιφνίδια τη ζωή τους στον δρόμο, γιατί δεν είδαν το αυτοκίνητο, δεν είδαν το τραίνο, τον γκρεμό, κ.ο.κ. Πριν κάποιον καιρό μια νεαρή γυναίκα στη Βραζιλία, έχασε τη ζωή της πέφτοντας από τον 25ο όροφο, όταν δεν είδε το τέλος του στηθαίου, εφόσον κοιτούσε το κινητό της1. Το 2019, αναφέρεται σε ένα άλλο δημοσίευμα, ότι 259 άνθρωποι σκοτώθηκαν βγάζοντας selfi2. Σε συνοικιακό αθηναϊκό δρόμο πριν μερικές μέρες, ένας νεαρός ντελιβεράς προσγειώθηκε στο οδόστρωμα, όταν έχασε τον έλεγχο του δικύκλου που οδηγούσε. Ευτυχώς δεν τραυματίστηκε, μόνο που «τραντάχτηκε» όπως έλεγαν οι γιαγιάδες μας και εκσφενδονίστηκε το παπούτσι του λίγα μέτρα μακριά.
Απέναντι στη στάση του λεωφορείου, πέντε άνθρωποι διαφορετικών ηλικιών και αστικών «φυλών», είδαν το συμβάν επιστρέφοντας το βλέμμα τους στην οθόνη του κινητού. Ούτε ένας από αυτούς δεν μπήκε στον κόπο να τρέξει κοντά στον σοκαρισμένο αναβάτη, να τον βοηθήσει να σηκωθεί, να τον ρωτήσει αν είναι καλά, αν πονάει, αν χρειάζεται νερό ή γιατρό. Και το παπούτσι να κείτεται πεταμένο στον δρόμο.
Σοκαρισμένη διπλά από αυτό που μόλις είχα δει και φέρνοντας το παπούτσι, δεν μπορούσα να πιστέψω ότι αυτοί οι άνθρωποι απέναντι, σε μικρού φάρδους δρόμο, δεν σταμάτησαν το scrolling. Τι έχει συμβεί;
Υπάρχουν φυσικά θεωρίες που εξηγούν την εμμονή με την οθόνη. Αυτό έχει να κάνει με τα κέντρα ανταμοιβής του εγκεφάλου. Ο εγκέφαλος αρέσκεται στα αλλεπάλληλα νέα ερεθίσματα, που του δημιουργούν μιαν εθιστική ευχαρίστηση. Στις μέρες μας το κινητό δεν είναι απλώς ένα πολυεργαλείο για την απαιτητική καθημερινότητα. Είναι η προέκτασή μας, ένα ακόμα μέλος στο σώμα μας, ένα μάτι-καθρέφτης που νιώθουμε ότι οφείλουμε να καθρεφτίσουμε την ευτυχία και τη δυστυχία μας, να δείξουμε τα πάντα αλλά και να καταναλώσουμε τα πάντα- αδηφάγα- να μην μείνει τίποτα ανείδωτο και ανείπωτο.
Από την άλλη μεριά, οι νευροεπιστήμονες κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για τους κινδύνους από την πολυδιάσπαση στον ανθρώπινο εγκέφαλο. Τα ευρήματα των ψυχολογικών ερευνών σε εφήβους, δείχνουν υψηλότερα ποσοστά αγχώδους διαταραχής και κατάθλιψης λόγω της υπερέκθεσης και της σύγκρισης στα κοινωνικά δίκτυα με τις «ζωές των άλλων» που φαντάζουν τέλειες.
Προσωπικά αγαπώ την τεχνολογία και αυτό που προσφέρει. Μου αρέσει να πληρώνω τους λογαριασμούς από το κινητό, ή να στέλνω μέιλ από όπου βρίσκομαι, να κλείνω εισιτήρια για θεάματα και ταξίδια, να συμμετέχω ενίοτε σε καλέσματα και πρωτοβουλίες και τόσα άλλα. Αλλά δεν είμαστε μόνο ψηφιακές οντότητες. Υπάρχουμε και με το φυσικό μας σώμα. Και πρέπει να ανοιχτούμε στην εμπειρία του τώρα και σε όσα συναντούμε στον δρόμο μας που δεν διαμεσολαβούνται από κάποιο μέσο, για να μάς τα νοηματοδοτήσει. Αν αυτός ο κόσμος κοιτάζει συνεχώς την οθόνη πότε βρίσκει χρόνο να είναι ενεργά παρών, να καθαρίσει τη διάνοιά του από ψηφιακά κατάλοιπα και νοητικά σκουπίδια, από άχρηστες πληροφορίες που ρουφούν τον χρόνο, τη νηφαλιότητα αλλά και την εγρήγορση που απαιτείται για την καθημερινότητα που ξεδιπλώνεται μπροστά μας;
Και μετά έχουμε τη λύση. Οι μέντορες της αυτοβελτίωσης μάς λένε πώς θα «είμαστε παρόντες στη στιγμή» και πώς θα απεξαρτηθούμε από το συνεχές σκρολάρισμα, καλώντας μας να πληρώσουμε τα ψηφιακά τους μαθήματα, για να μάθουμε αυτό που χιλιάδες χρόνια πριν, η Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία, ειδικά ο Στωικισμός, αλλά και άλλα κοσμοθεωρητικά συστήματα, φιλοσοφικά και θρησκευτικά, όπως ο Ταοϊσμός ή ο Βουδισμός, μάς προέτρεπαν. Να είμαστε συντονισμένοι στη στιγμή και στη ροή. Όχι όμως στην ψηφιακή στιγμή που χτυπάει διαρκώς-γκλιν-μια ειδοποίηση. Γιατί έτσι χάνουμε τις «ενημερότητες» του διαρκούς παρόντος, του εαυτού μας, του τι λέει το σώμα μας για το πού βρισκόμαστε και πού θέλουμε να πάμε, του περιβάλλοντος χώρου και του συλλογικού/κοινωνικού εαυτού μας.
Και φυσικά δεν βλέπουμε το προφανές. Δεν βλέπουμε τον Άνθρωπο στο Οδόστρωμα. Αλλά εδώ δεν είδαμε τον γκρεμό και τον χαμό..
Γράφει η Καρίνα Βέρδη
