Ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας συμμετείχε χθες, Πέμπτη 28 Μαΐου 2026, σε συζήτηση με τον συνιδρυτή και Διευθύνοντα Σύμβουλο της “Saronic Technologies” Ντίνο Μαυρούκα (Dino Mavrookas) και τον δημοσιογράφο Βασίλη Νέδο στο Defence Side Event που διοργάνωσε το Ελληνικό Κέντρο Αμυντικής Καινοτομίας (ΕΛΚΑΚ) στο πλαίσιο των Παναθηναίων, με θέμα “Naval Power in a Charging Security Environment”.
Ο κ. Μαυρούκας ηγείται του σχεδίου ανάπτυξης προϊόντων, σε εφαρμογή του στρατηγικού οράματος της εταιρείας “Saronic Technologies”. Με 11 χρόνια εμπειρίας ως μέλος της Δύναμης Ειδικών Επιχειρήσεων του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ (Navy SEAL) και με 8 αποστολές σε εμπόλεμες ζώνες, διαθέτει άμεση γνώση του κρίσιμου ρόλου που διαδραματίζει η προηγμένη στρατιωτική τεχνολογία. Είναι κάτοχος MBA από το Wharton School of Business και πτυχίου BS Ηλεκτρολόγου Μηχανικού και Μηχανικού Υπολογιστών από το Πανεπιστήμιο Rutgers.
Στη συζήτηση παρέστησαν ο Αρχηγός ΓΕΕΘΑ Στρατηγός Δημήτριος Χούπης, ο Αρχηγός ΓΕΝ Αντιναύαρχος Δημήτριος – Ελευθέριος Κατάρας, ο Αρχηγός ΓΕΑ Αντιπτέραρχος Δημοσθένης Γρηγοριάδης, ο Υπαρχηγός ΓΕΣ Αντιστράτηγος Ανδρέας Κορωνάκης, ο Γενικός Διευθυντής Αμυντικών Εξοπλισμών και Επενδύσεων (ΓΔΑΕΕ) του ΥΠΕΘΑ Υποστράτηγος Ιωάννης Μπούρας και ο Διευθυντής του ΣΤ’ Κλάδου του ΓΕΕΘΑ Υποστράτηγος Γεώργιος Πανούσης.
Παρευρέθηκε επίσης ο Αντιπρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος των Ναυπηγείων Σκαραμαγκά Μιλτιάδης Βαρβιτσιώτης.
Ακολουθεί η συζήτηση με τον δημοσιογράφο Β. Νέδο:
ΒΑΣΙΛΗΣ ΝΕΔΟΣ: Κύριε Υπουργέ, έχει κάνει η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια μια τεράστια προσπάθεια να προχωρήσει το κομμάτι του ναυτικού τομέα, να αναπληρώσει προβλήματα του παρελθόντος, κυρίως στο κομμάτι των κύριων μονάδων επιφανείας, αλλά στους πολέμους τα μέτωπα που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια (μιλώντας για την Ουκρανία, μιλώντας βεβαίως και για τα Στενά του Ορμούζ όπου έχουμε μια κατάσταση ακόμα σε εξέλιξη) βλέπουμε να αναδεικνύεται πάρα πολύ και το κομμάτι των Μη Επανδρωμένων, της τεχνητής νοημοσύνης, της τεχνολογίας αιχμής, αν μου επιτρέπετε να το πω λίγο έτσι γενικά. Εκεί πού είμαστε; Και πού θέλουμε να πάμε;
ΝΙΚΟΣ ΔΕΝΔΙΑΣ: Όπως καλά είπατε, ακριβώς εξαιτίας της μεγάλης κρίσης, της οικονομικής κρίσης της χώρας, μια ολόκληρη δεκαετία μείναμε πίσω. Η πραγματικότητα είναι ότι από το 2010 μέχρι και το 2019 περίπου, δεν είχαμε χρήματα να επενδύσουμε ούτε καν στην συντήρηση για τις βασικές μας πλατφόρμες, πόσο μάλλον να επενδύσουμε σε έρευνα, σε καινοτομία, σε νέες αντιλήψεις.
Άρα, το πρώτο πράγμα που έπρεπε να γίνει όταν η χώρα βγήκε από την κρίση, είναι να αναπληρώσουμε αυτό το κενό που είχαμε στις μεγάλες μας πλατφόρμες και νομίζω ότι είμαστε σε μια αξιοπρεπή βάση. Έχουμε ή θα έχουμε τέσσερα εξαιρετικά γαλλικά βαπόρια, τις FDI, κατά την ταπεινή μου γνώμη στο configuration που εμείς θέλουμε, που είναι standard 2 plus++, ίσως το καλύτερο βαπόρι στον πλανήτη σε αυτή την κατηγορία.
Από εκεί και πέρα, έχουμε μια αρχική συμφωνία με τους Ιταλούς για να πάρουμε 2+2 “Bergamini”, επίσης εξαιρετικά πλοία. Με τη βοήθεια και των Ναυπηγείων Σκαραμαγκά θα κάνουμε ένα πρόγραμμα εκσυγχρονισμου -ήδη έχει υπογραφεί- των τεσσάρων ΜΕΚΟ και κρατώντας και σε ρόλο πια όμως κορβέτας, έναν αριθμό από τις παλιές μας “Kortenaer”, τις φρεγάτες μας “S”. Νομίζω το ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό με τις υπόλοιπες μονάδες θα είναι σε μια εξαιρετική κατάσταση εάν το δούμε συμβατικά.
Πάμε τώρα όμως σε ένα απλό γεγονός, το οποίο βλέπουμε όλοι. Ο πλανήτης έχει αλλάξει. Έχουν αλλάξει όλα. Άρα είμαστε υποχρεωμένοι και σε αυτό να κάνουμε ένα άλμα.
Έχουμε λοιπόν δημιουργήσει μια σειρά από δομές μέσα στο σύστημα των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων, Διεύθυνση Καινοτομίας στο πλαίσιο του ΓΕΕΘΑ και από εκεί και πέρα ανάλογες Διευθύνσεις, είτε Καινοτομίας, είτε Πληροφορικής, είτε νέων δυνατοτήτων σε όλους τους επιμέρους Κλάδους, οι οποίοι έχουν μπει στη λογική της εξέλιξης νέων συστημάτων και νέων πλατφορμών.
Σε αυτό το πράγμα μάς βοηθάει αφενός μεν το ΕΛΚΑΚ, που μας φιλοξενεί σήμερα. Δηλαδή ένα εξαιρετικό νομικό πρόσωπο, μια νέα προσπάθεια η οποία μπορεί χρηματοδοτικά να βοηθήσει την καινοτομία και την εισαγωγή της στις Ένοπλες Δυνάμεις, μέσω μιας καινούργιας αντίληψης που ζητά από το οικοσύστημα Αμυντικής Καινοτομίας, πρώτα της Ελλάδας και μετά των φίλων μας χωρών, όχι να μας δώσουν ή να μας πουλήσουν πλατφόρμες, αλλά να μας προσφέρουν λύσεις στα προβλήματα της επόμενης ημέρας, όπως εμείς τα αντιλαμβανόμαστε.
Ένα παράδειγμα ήδη που έχει υπάρξει απάντηση κι ένα παράδειγμα στο οποίο μέχρι σήμερα δεν έχουμε την απάντηση:
Ένα παράδειγμα που έχει υπάρξει απάντηση είναι πώς αντιμετωπίζουμε σμήνη drones συγκεκριμένης κατηγορίας. Σε αυτό το ερώτημα με τη βοήθεια του ΕΛΚΑΚ, με τη βοήθεια του ΚΕΤΑΚ (που είναι το ερευνητικό κέντρο των Ενόπλων Δυνάμεων), με τη βοήθεια της ΕΑΒ και με τη βοήθεια του ιδιωτικού τομέα, έχουμε δώσει μια απάντηση. Η απάντηση αυτή λέγεται «ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ», ένα anti–drone σύστημα, το ξέρουμε όλοι. Δοκιμάστηκε καταρχήν στο Αιγαίο, μετά δοκιμάστηκε σε πραγματικές συνθήκες στην Ερυθρά Θάλασσα, εξοπλίζει τις μεγάλες ναυτικές μας πλατφόρμες.
Ένα παράδειγμα προβλήματος που έχει τεθεί και δεν έχουμε ακόμα πάρει την απάντηση αλλά θα την βρούμε όμως την απάντηση και θα τη δώσουμε: Πώς λειτουργούμε σμήνη από “Unmanned” σκάφη σε ένα περιβάλλον, σε ένα νησιωτικό αρχιπελαγικό περιβάλλον όπως το Αιγαίο, είτε σε αναγνωριστική κατεύθυνση είτε σε επιθετική κατεύθυνση. Σε αυτό δεν έχουμε απάντηση, όμως είναι κάτι πάνω στο οποίο δουλεύουμε.
Δίνω λοιπόν ένα παράδειγμα πώς αντιλαμβανόμαστε το χθες, την ανάγκη δηλαδή να συνεχίσουμε να έχουμε βέβαια και σήμερα τις μεγάλες μας πλατφόρμες, οι οποίες θα λειτουργούν με τον παραδοσιακό τους τρόπο, και επίσης ένα, τα νέα όπλα, τις νέες δυνατότητες οι οποίες θα βοηθήσουν το ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό να έρθει να αντιμετωπίσει προκλήσεις του 21ο αιώνα.
ΒΑΣΙΛΗΣ ΝΕΔΟΣ: Επιτρέψτε μου να συνδέσω την απάντηση του κ. Ντίνου Μαυρούκα με μια ερώτηση που θέλω να σας κάνω για το Αιγαίο συγκεκριμένα, όπου έχουμε ένα πολύ συγκεκριμένο δόγμα το οποίο έχει εμπλουτιστεί τα τελευταία χρόνια, αλλά δεν είναι Ειρηνικός Ωκεανός. Είναι μια κλειστή θάλασσα με πάρα πολλά νησιά και έχετε και εσείς κατά καιρούς μιλήσει για το πώς διαφόρων ειδών δυνατότητες που μπορούν να συνδυαστούν και με το μορφολογικό ανάγλυφο του Αιγαίου. Θέλετε να μας μιλήσετε λίγο για αυτό; Και αν θεωρείτε ότι αυτού του είδους τα Μη Επανδρωμένα μπορούν να παίξουν κάποιο ρόλο εδώ;
ΝΙΚΟΣ ΔΕΝΔΙΑΣ: Θέλω να σας είμαι ειλικρινής. Είναι εδώ ο Αρχηγός του ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού. Είναι ντροπή ένας δικηγόρος να μιλάει για την τακτική του ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού, αλλά το μόνο που μπορώ να κάνω είναι με τελείως υπεραπλουστευμένο τρόπο να εκφράσω τη γενική σύλληψη.
Η παλιά σύλληψη όσον αφορά το ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό ιστορικά, στην Πατρίδα μας, είναι «το Ναυτικό μας προστατεύει το Αιγαίο, ο Στρατός την στεριά, το Ναυτικό τη θάλασσα, η Αεροπορία τον αέρα. Εντάξει, αυτονόητο!». Όχι, δεν είναι πια αυτονόητο. Είναι ετερονόητο. Εν πολλοίς πια, οι μεγάλες μας πλατφόρμες δεν έχουν χώρο μέσα σε μια κλειστή θάλασσα, η οποία είναι μια εξαιρετικά επικίνδυνη θάλασσα για μια μεγάλη πλατφόρμα.
Άρα λοιπόν, η λογική είναι ότι οι μεγάλες μας πλατφόρμες, οι οποίες έχουν πάντα βέβαια τον παραδοσιακό τους ρόλο, όμως πρέπει να λειτουργούν μέσα σε ένα περιβάλλον που να μην είναι εκτεθειμένες, σε μια επιχείρηση από τη στεριά με την οποία ένα πολύ μικρό drone θαλάσσης που αξίζει 50 ή 100 χιλιάδες ευρώ να καταστρέψει μια Φρεγάτα η οποία αξίζει 1 δισεκατομμύριο. Και θα μπορούσε βεβαίως, δεν θα ήταν ένα μεμονωμένο, θα ήταν ένα σμήνος ολόκληρο, από δέκα, είκοσι, εκατό, πεντακόσια; Και πάλι θα ήταν πολύ πιο φθηνό από τον ίδιο τον Στόλο!
Άρα λοιπόν, η λογική είναι να μπορέσει το ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό να λειτουργήσει με έναν συνδυασμό αυτόνομων σκαφών είτε επάνω στη θάλασσα, είτε κάτω από τη θάλασσα και να μπορέσει να χρησιμοποιήσει σαν στρατηγικά εργαλεία της τις μεγάλες του πλατφόρμες, ώστε να μπορούν και αυτές οι οποίες -σημειώνω πια για πρώτη φορά στην ιστορία μας θα έχουν τη δυνατότητα να έχουν στρατηγικά όπλα- να μπορέσουν να παίξουν τον βαρύ ρόλο που το μέγεθός τους και το κόστος τους επιβάλλει.
Καταλαβαίνω πάρα πολύ καλά αυτό που είπε ο κύριος Μαυρούκας πριν. Καταλαβαίνω επίσης, καταλαβαίνουμε όλοι, ότι αυτή είναι η απάντηση στις ανάγκες του αύριο, δηλαδή η δυνατότητα να μπορούν να παράγονται μεγάλοι αριθμοί από μικρού κόστους, αυτόνομες πλατφόρμες, οι οποίες με τη λογική των σμηνών -Swarm Technology- να μπορούν να καλύψουν γεωγραφικούς χώρους. Ιδίως δε σε αρχιπελαγικούς χώρους όπως το Αιγαίο, θεωρώ ότι εδώ θα έχουν ένα πάρα πολύ σημαντικό ρόλο. Άλλωστε, μην κοροϊδευόμαστε τώρα. Ξέρουμε αν κοιτάξουμε την απέναντι ακτή του Αιγαίου, η Τουρκία έχει παράξει έναν πολύ μεγάλο αριθμό, ίσως όχι τόσο εξελιγμένης τεχνολογίας, αλλά έναν πολύ μεγάλο αριθμό από drones θαλάσσης.
ΒΑΣΙΛΗΣ ΝΕΔΟΣ: Κύριε Δένδια, θέλω να μου μιλήσετε λίγο για το ΕΛΚΑΚ διότι είναι κάτι το οποίο έγινε επί των ημερών σας και αναπτύσσεται ακόμα. Θεωρείτε ότι τεχνολογίες με βάση την τεχνητή νοημοσύνη, τεχνολογίες σύγχρονες, αισθητήρων κτλ, μπορούν να αναπτυχθούν εγχώρια και σε τι βαθμό;
ΝΙΚΟΣ ΔΕΝΔΙΑΣ: Αυτός είναι ο ρόλος που καλείται να παίξει το ΕΛΚΑΚ. Δηλαδή, το ΕΛΚΑΚ καλείται να κινητροδοτήσει μέσω ερωτημάτων, αλλά και να βοηθήσει στην παραγωγή πρωτοτύπων και μετά να διευκολύνει ίσως τη χρηματοδότηση, αλλά ακριβώς λύσεων προβλημάτων σαν αυτές που περιγράψαμε.
Υπάρχει μια ιδιαιτερότητα όσον αφορά την Ελλάδα και ιδιαιτερότητά μας έχει να κάνει με την απλή λογική των αριθμών. Η Ελλάδα δεν κινείται στο κενό, δεν κινείται στη στρατόσφαιρα. Είναι σε ένα συγκεκριμένο γεωγραφικό χώρο γεμάτο προκλήσεις στην ευρύτερη περιοχή της, αλλά και στην στενότερη περιοχή της αντιμετωπίζει μια δεδομένη απειλή. Η ιδιαιτερότητα της απειλής που αντιμετωπίζει έγκειται στο ότι είναι δεκαπλάσια αριθμητικά από εμάς. Πρέπει λοιπόν να χρησιμοποιήσουμε τον μεγάλο εξομοιωτή. Ποιος είναι μεγάλος εξομοιωτής; Η τεχνολογία! Μπορούμε λοιπόν κινητροδοτώντας την τεχνολογία να δημιουργήσουμε τέτοιους πολλαπλασιαστές ισχύος, ώστε να εξισορροπήσουμε τη δυνατότητα που υπάρχει να αντιμετωπίσουμε μια δεκαπλάσια απειλή.
Αν με ρωτήσει κανείς «αυτό είναι εύκολο»; Η απάντηση είναι: ουδέποτε ήταν εύκολο, αλλά θεωρώ ότι είναι η πρώτη φορά στην ιστορία του πλανήτη που αυτό είναι κάτι που μπορεί κανείς τουλάχιστον να συλλάβει ότι είναι δυνατόν να συμβεί.
Είναι προφανές ότι μπορούμε να το καταφέρουμε. Βεβαίως με έξυπνες επιλογές, γιατί υπάρχει και κάτι άλλο. Έχουμε δεδομένο Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν. Έχουμε δεδομένες δυνατότητες της ελληνικής κοινωνίας. Άρα, εάν απορροφήσεις τόσους πόρους ώστε η ελληνική κοινωνία να επιστρέψει σε κατάσταση κρίσης, δεν κέρδισες τίποτα. Μια υπερχρεωμένη χώρα είναι πάντα μια ανίσχυρη χώρα εξ ορισμού. Πρέπει λοιπόν, με δεδομένα οικονομικά να κάνουμε έξυπνες επιλογές, τεχνολογικά προηγμένες, που να λειτουργήσουν ως εξομοιωτές ισχύος και να αποτρέψουμε την απειλή εναντίον μας.
Σας το λέω ειλικρινά ότι είναι ίσως η πρώτη φορά που βλέπω τόσο καθαρά και τόσο αισιόδοξα ότι μπορούμε να το καταφέρουμε εάν συνεχίσουμε να λειτουργούμε με τον τρόπο που λειτουργούμε τα τελευταία χρόνια.
Έχουμε και τη δυνατότητα και επίσης εκτός από τις στενά ελληνικές δυνατότητες, τις δυνατότητες των Ελλήνων της Διασποράς. Θα μου επιτρέψει ο κ. Μαυρούκας, τον θεωρώ Έλληνα της Διασποράς, αλλά επίσης και οι δυνατότητες των Ελλήνων καθηγητών στα καλύτερα πανεπιστήμια του πλανήτη προσαυξάνουν αυτή τη δυνατότητά μας, να βρούμε αυτούς τους μεγάλους εξομοιωτές ισχύος.
Είμαι εξαιρετικά αισιόδοξος κύριε Νέδο για το μέλλον της χώρας, με μία όμως μεγάλη προϋπόθεση, με ένα πολύ σημαντικό κάδρο, ότι θα συνεχίσουμε σε αυτή την πορεία μέσα σε ένα πνεύμα εθνικής ομοψυχίας και συναντίληψης. Δεν θα επιστρέψουμε στα δικά μας να τσακωνόμαστε για τα διάφορα και να μας διαφεύγουν τα σημαντικά.
ΒΑΣΙΛΗΣ ΝΕΔΟΣ: Επιτρέψτε μου γιατί ήθελα να σας το ρωτήσω, αλλά επειδή το θίξατε. Ένας από τους όρους για να γίνει αυτό το οποίο περιγράφετε είναι να υπάρξει και μία, ας πούμε επιστροφή μυαλών. Αντιλαμβάνομαι ότι προφανώς στην Ελλάδα δεν μπορούν οι εταιρείες να δώσουν τα λεφτά που δίνουν στην Αμερική. Αυτό είναι απολύτως κατανοητό, αλλά μπορεί να δημιουργηθεί, να το πω έτσι ένα σύστημα που να είναι αρκετά αξιοκρατικό, αρκετά να το πω έτσι έντιμο ως προς την αντιμετώπιση του απέναντι στους ανθρώπους και τις δυνατότητες τους, ώστε να τραβήξει κάποιους πίσω στη χώρα;
ΝΙΚΟΣ ΔΕΝΔΙΑΣ: Δεν μπορώ να μιλήσω σε αυτή τη συγκυρία μόνο για το στενό σύστημα των Ενόπλων Δυνάμεων της Πατρίδας μας. Σε αυτό το σύστημα έχουμε ήδη δεχτεί βοήθεια από Έλληνες καθηγητές του εξωτερικού και τους είμαστε ευγνώμονες γι’ αυτό. Και πραγματικά βοήθεια χωρίς κανένα όφελος, χωρίς κανένα αντάλλαγμα, σαν προϊόν απλής αγάπης για την Πατρίδα ή για την Πατρίδα των γονιών τους και αγνού Πατριωτισμού.
Πιστεύω όμως πάλι ακράδαντα ότι πάντα, διαχρονικά, στην Ιστορία μας είχαμε τη δυνατότητα να συγκεντρώνουμε δυνάμεις από τον απανταχού Ελληνισμό. Υπάρχει ένα λαμπρό παράδειγμα το οποίο είναι περίπου εννέα χιλιόμετρα από εδώ που βρισκόμαστε. Εάν κατέβει κανείς στην παραλία, μπορεί να δει το μόνο επιπλέον Θωρηκτό του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, το μόνο επιπλέον στον πλανήτη ολόκληρο, το Θωρηκτό «Αβέρωφ».
Το Θ/Κ «Αβέρωφ» φτιάχτηκε, κατασκευάστηκε, αγοράστηκε, αποκτήθηκε σε μεγάλο βαθμό μετά από τη δωρεά ενός ανθρώπου που φέρει το όνομά του, ο οποίος ουδέποτε στη ζωή του πάτησε ελληνικό έδαφος. Δεν ήρθε στην Ελλάδα, όμως, μη όντας στην Ελλάδα, κερδίζοντας πολλά χρήματα έξω από την Ελλάδα, αγαπούσε πάντα την Πατρίδα και μας έδωσε τα εργαλεία που μας επέτρεψαν να κερδίσουμε στους Βαλκανικούς Πολέμους.
Βεβαίως και πιστεύω, κύριε Νέδο, ότι ο απανταχού Ελληνισμός μπορεί και να επιστρέψει. Και να επιστρέψει υπό την έννοια της προσφοράς, δεν είναι κατ’ ανάγκην σωματική επιστροφή και να μας βοηθήσει πάρα πολύ.
ΒΑΣΙΛΗΣ ΝΕΔΟΣ: Δεν λέω ότι θα αγοράσει η Ελλάδα κάτι ποτέ από τη “Saronic”, δεν μπορείτε να το πείτε, αλλά δεδομένου του σχεδιασμού που υπάρχει τα επόμενα χρόνια, θεωρείτε ότι θα μπορούσε η Ελλάδα να κάνει συνεργασίες, ας το πω έτσι, με εταιρείες του εξωτερικού προκειμένου να πάρει και κάποια τεχνογνωσία; Να πω εδώ πέρα και για το κοινό μας ότι ήδη υπάρχει συζήτηση για την «Ασπίδα του Αχιλλέα», ήδη εσείς επιμείνετε στο να υπάρχει ένα 25% συμμετοχής της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας του τοπικού οικοσυστήματος. Πώς εξασφαλίζεται αυτό; Έχετε διαγνώσει ότι υπάρχουν αυτές οι δυνατότητες στην Ελλάδα;
ΝΙΚΟΣ ΔΕΝΔΙΑΣ: Απολύτως! Κάθε ποσοτικός καθορισμός έχει ένα στοιχείο αυθαιρεσίας. Γιατί 25 κι όχι 26 ή 24%. Αλλά ήταν ακριβώς για να επιβάλλει πλέον να υπάρχει μια επένδυση στη χώρα σε οποιαδήποτε αγορά η χώρα έκανε. Γνωρίζετε πώς γίνονται τα πράγματα στο παρελθόν. Αγοράζαμε συνήθως, χρησιμοποιώ τη λαϊκή έκφραση από «ξένα ράφια» και υπήρχε η λογική των offset, η οποία οδήγησε σε μεγάλο βαθμό σε φαινόμενα τα οποία δεν τιμούσαν ούτε τους προμηθευτές μας, ούτε και τους τότε χειριστές των θεμάτων
Αυτό, λοιπόν, το οποίο προσπαθούμε να πετύχουμε τώρα δεν είναι απλώς να υπάρχει μια παραγωγή της τάξεως του 25% κατ’ ελάχιστον εντός της χώρας. Είναι να μεταφερθεί στη χώρα τεχνογνωσία, η οποία να επιτρέψει στη χώρα και να την αποκτήσει και να την εξέλιξει. Αυτό είναι για μας το βασικό ερώτημα και η βασική πρόκληση.
Και θεωρώ και είμαι απολύτως βέβαιος ότι με τις νέες τεχνολογίες αυτό είναι πολύ πιο εύκολο από ότι ήταν στο παρελθόν. Η μεταφορά γραμμών παραγωγής και η μεταφορά τεχνογνωσίας στη χώρα είναι κάτι το πολύ πιο εύκολο από ό,τι ήταν εδώ και μερικά χρόνια.
Άρα, νομίζω ότι είναι και πάλι μια μοναδική ευκαιρία για εμάς. Και βεβαίως ψάχνουμε για διεθνείς εταίρους. Δεν τα ξέρουμε όλα, δεν μπορούμε να τα κάνουμε όλα μόνοι μας. Ενδιαφερόμαστε όμως αυτή η εταιρική σχέση, ξαναλέω, το λέω τρίτη φορά για να γίνει κατανοητό, να μην είναι μια σχέση αγοραστή προς πωλητή, αλλά μία σχέση συνεταίρου, ο οποίος θα αποκτήσει τεχνογνωσία, θα μπορέσει να την αναπτύξει και να την επανεξάγει.
Διότι πλέον και εμείς με τη σειρά μας ανήκουμε σε μια σημαντική αγορά. Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι μια σημαντική αγορά και η Ευρωπαϊκή Ένωση τα επόμενα χρόνια θα καταναλώσει πολλά χρήματα στην Άμυνα. Και πρέπει να πω και το εξής; είμαι διακηρυγμένα επικριτικός απέναντι στον κανονισμό SAFE και τολμώ να πω και θα με συγχωρήσετε να το πω, έχω απόλυτο δίκιο σε αυτό.
Αυτό το οποίο έκανε η Ευρωπαϊκή Ένωση -θα εξηγήσω πώς δένει με αυτή τη συζήτηση- με τον κανονισμό SAFE I είναι ότι έριξε χρήματα στη ζήτηση όταν η Ευρώπη αντιμετωπίζει πρόβλημα προσφοράς. Η Ευρώπη δεν έχει γραμμές παραγωγής προϊόντων και ιδίως προϊόντων νέας αμυντικής τεχνολογίας. Λέγοντας λοιπόν, ότι «εγώ επιδοτώ τη ζήτηση», δηλαδή δίνω χρήματα για να αγοράσουμε προϊόντα τη στιγμή που δεν έχουν δημιουργηθεί γραμμές παραγωγής και βάζοντας μια ημερομηνία το 2030 για την παραλαβή των προϊόντων, στην πραγματικότητα τι κάνουμε; Αυξάνουμε την τιμή των υπαρχόντων προϊόντων, αφού πρέπει να παραχθούν μόνο από τις υπάρχουσες γραμμές παραγωγής. Ποιος μπορεί να φτιάξει μια πλήρη γραμμή παραγωγής στην Ευρώπη; Να την ολοκληρώσει και να παραδώσει το προϊόν μέχρι το 2030; Αυτά είναι αστεία πράγματα.
Εμείς λοιπόν, τι πρέπει να κάνουμε τώρα; Εμείς πρέπει να ετοιμαστούμε για τον Κανονισμό SAFE II. Για τον Κανονισμό SAFE II θα πρέπει να έχουμε τη δυνατότητα να έχουμε γραμμές παραγωγής, ιδίως σε προϊόντα νέας τεχνολογίας, για να μπορούμε να εξυπηρετήσουμε τη ζήτηση που θα συνεχίσει να υπάρχει από την Ευρώπη στα επόμενα χρόνια. Αυτή είναι η πρόκληση και άρα λοιπόν σε αυτό χρειαζόμαστε και τεχνογνωσία από συνεταίρους, ανθρώπους που θέλουν να έρθουν και να δημιουργήσουν εταιρική σχέση μαζί μας και να παράξουν μεταφέροντας τεχνολογία στην Ελλάδα. Αυτή είναι η σύλληψη την οποία έχω πάνω σε αυτό το ζήτημα.
ΒΑΣΙΛΗΣ ΝΕΔΟΣ: Άρα μου λέτε, όπως και στο SAFE I, περίπου, έτσι και στο SAFE II η γενική ιδέα είναι να πάμε σε προϊόντα εντός εισαγωγικών, εκτός εισαγωγικών, που είναι τεχνολογικής αιχμής, να μην πάμε σε παραδοσιακές πλατφόρμες…
ΝΙΚΟΣ ΔΕΝΔΙΑΣ: Μα βέβαια κύριε Νέδο, δεν είναι προφανές αυτό;
ΒΑΣΙΛΗΣ ΝΕΔΟΣ: Η Πολωνία ας πούμε πήρε 45 δισ.
ΝΙΚΟΣ ΔΕΝΔΙΑΣ: Κοιτάξτε εμείς, το ξαναείπα, δεν είμαστε πλούσιοι και δεν έχουμε ατέλειωτες δυνατότητες. Πρέπει λοιπόν, αφού δεν είμαστε πλούσιοι, η μόνη μας επόμενη επιλογή είναι να είμαστε έξυπνοι. Δεν σημαίνει αυτό ότι εννοώ πως οι άλλοι δεν είναι. Λέω όμως ότι εμείς πρέπει να πάμε σε ευφυείς επιλογές. Εάν πάμε στις ίδιες επιλογές με τους άλλους, δεν οδηγούμαστε κάπου.
Πρέπει να σκεφτούμε πολύ πιο έξυπνα και έχουμε τη δυνατότητα να το κάνουμε. Έχουμε το ανθρώπινο δυναμικό, έχουμε τον τρόπο του σκέπτεσθαι πάντα σαν λαός. Ξέρετε, είμαστε ένας λαός ο οποίος μπορεί να λύνει πρακτικά προβλήματα. Ίσως δεν είμαστε καλοί στο να τρέχουμε μεγάλα συστήματα, να λειτουργούμε σε μεγάλες ομάδες, δεν ακολουθούμε απόλυτα τους κανόνες, καμμιά φορά κόβουμε γωνίες, όμως είμαστε πολύ καλοί στο να λύνουμε προβλήματα με έναν πρωτότυπο τρόπο. Αυτό καλούμαστε να κάνουμε και τώρα. Αυτή είναι η Ιστορία μας
Ο κ. Μαυρούκας προηγουμένως αναφέρθηκε, στη Ναυμαχία της Σαλαμίνας. Πόσο πραγματικά συμβατική ήταν η αντίληψη του Θεμιστοκλή που μας οδήγησε στην νίκη στη Σαλαμίνα; Καθόλου συμβατική δεν ήταν. Η συμβατική αντίληψη θα του έλεγε «είσαι χαμένος από χέρι, πάμε να φύγουμε από εδώ, αυτό έχει τελειώσει». Θα έβγαζε το στόλο στα ανοιχτά. Θα ερχόταν ο περσικός στόλος. Ο περσικός στόλος ήταν δέκα φορές μεγαλύτερος, θα βούλιαζε τα βαπόρια, θα είχαμε τελειώσει. Σκέφτηκε έξω από το κουτί. Αντί να βγει στην ανοιχτή θάλασσα να αντιμετωπίσει τον επιτιθέμενο στόλο, έβαλε το στόλο να μπει μέσα σε ένα στενό και τον διέλυσε.
Άρα λοιπόν, μπορούμε πάντα να χρησιμοποιήσουμε εξομοιωτές. Εκεί ο μεγάλος εξομοιωτής ήταν η γεωγραφία. Η γεωγραφία υποχρέωσε τον περσικό στόλο να εξομοιωθεί με τον αθηναϊκό. Εδώ, σε αυτή τη συγκυρία, ο μεγάλος εξομοιωτής είναι το μυαλό μας. Πρέπει να σκεφτούμε πώς θα τα κάνουμε καλύτερα, αλλά μπορούμε να τα κάνουμε καλύτερα, αλλοίμονο!
ΒΑΣΙΛΗΣ ΝΕΔΟΣ: Ξέρετε στην Ελλάδα κάτι τέτοιο θα ήταν παρεξηγήσιμο να πούμε ότι η τάδε εταιρεία δουλεύει με το Ναυτικό, την Αεροπορία, τον Στρατό Ξηράς. Ήθελα να ρωτήσω και γι’ αυτό, αλλά ήθελα να ρωτήσω και Αρχηγών παρόντων πάσα αρχή παυσάτω διότι εγώ άσχετος είμαι, υπάρχει αυτή η παλιά συζήτηση. Αναφερθήκατε κι εσείς ότι οι Τούρκοι έχουν αναπτύξει αυτές τις δυνατότητες τις μη επανδρωμένες με σμήνη που απειλούν τις Μονάδες κτλ. Μήπως τελικά βγάζαμε ένα κομμάτι του Στόλου από τη Σαλαμίνα, που αναφέρθηκε πολλές φορές η Σαλαμίνα εδώ πέρα για πολλούς και διάφορους λόγους; Αν θεωρείτε ότι αυτή η συζήτηση είναι ακόμα να το πω έτσι σχετική ή είναι κάτι που μπορούμε να το δούμε και στο μέλλον ξανά; Ένα κομμάτι του Στόλου από το Ναύσταθμο Σαλαμίνας, αυτή η παλιά συζήτηση, να τον πηγαίναμε στην Κρήτη, να το πηγαίναμε αλλού.
ΝΙΚΟΣ ΔΕΝΔΙΑΣ: Είναι προφανές ότι υπάρχουν επιλογές πάντα και υπάρχει και η αίσθηση του τι μας απειλεί με την παρούσα διάταξη. Η Ελλάδα είναι μια χώρα η οποία πρέπει να κάνει εξοικονόμηση πόρων. Αυτό τι σημαίνει; Σημαίνει ότι η χώρα δεν μπορεί να λειτουργεί 4-5 ναύσταθμούς μαζί.
Εγώ είδα και έπαθα να κλείσω 180 στρατόπεδα κι ακόμα νομίζω ότι πρέπει να υπάρξει και μια δεύτερη φάση ακόμα μεγαλύτερου συμμαζέματος. Δεν μπορούμε να έχουμε ατέλειωτες δομές. Είμαστε λοιπόν μια μικρή χώρα. Δεν μπορούμε να έχουμε ατελείωτους Ναυστάθμους. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι ο Στόλος για λόγους ασφαλείας, εάν κριθεί ότι υφίσταται απειλή, δεν θα πρέπει να μετεγκατασταθεί. Υπάρχουν τέτοιοι σχεδιασμοί ήδη και το ΓΕΕΘΑ και το Ναυτικό τους ξέρουν πολύ καλά.
Βεβαίως είπατε πριν ότι η άλλη πλευρά έχει δημιουργήσει δυνατότητες. Ξέρετε, ένα λάθος που μπορείς να κάνεις είναι να περιφρονήσεις τον αντίπαλό σου. Δεν το κάνω ποτέ. Σέβομαι απολύτως την Τουρκία και σέβομαι απολύτως αυτό το οποίο έχει κατορθώσει και πρέπει να πω ότι για αυτό που κατόρθωσε είναι αξιέπαινη. Γιατί κατάφερε να δει έγκαιρα την τεχνολογία των αυτόνομων, ιδίως των αυτόνομων στον αέρα και να δημιουργήσει μια μεγάλη παραγωγική βάση. Να δημιουργήσει μια εξαγωγική βάση. Αυτό είναι κάτι το οποίο πρέπει να το αναγνωρίσουμε.
Εμείς εξαιτίας της οικονομικής κρίσης, αν θέλετε, εξαιτίας του ότι δεν είδαμε καθαρά πριν, δεν το κάναμε αυτό. Και μάλιστα είναι γνωστό ότι ο καθηγητής του Bayraktar ήταν Έλληνας καθηγητής στις Ηνωμένες Πολιτείες. Άρα δεν είναι θέμα ύψους, μυαλού και αντιμετώπισης. Είναι θέμα είτε οικονομικής κρίσης, έλλειψης αντίληψης, της ανάγκης να υιοθετήσουμε το καινούργιο.
Τώρα όμως, αντιθέτως, οφείλω να πω ποιο είναι το μεγάλο μας πλεονέκτημα; Αυτό που στα αγγλικά θα λέγαμε “jump-start”. Έχοντας δει τι δεν κάναμε καλά, μπορούμε με ένα πήδημα να ξεπεράσουμε πολλά ενδιάμεσα στάδια και να πάμε σε δυνατότητες του αύριο χωρίς να έχουμε κάνει προηγούμενα στάδια που θα μας απορροφήσουν και πόρους και χρόνο και λάθη. Μπορούμε να μάθουμε από τα λάθη άλλων που πήραν αυτό το δρόμο πριν από μας και νομίζω ότι αυτό κάνουμε και το κάνουμε με εξαιρετικό τρόπο και θα το κάνουμε με εξαιρετικό τρόπο.
Ξαναλέω, το μόνο προαπαιτούμενο, κατά την ταπεινή μου γνώμη, είναι να συνεχίσουμε με μια κοινή αντίληψη αυτή την πορεία που έχουμε ξεκινήσει. Θα πάμε εξαιρετικά. Αυτό που θα είναι το λάθος μας είναι να γυρίσουμε στην παλιά μας ελληνική συνήθεια. Ποιο είναι αυτό που βεβαιώνει τη συνέχεια της φυλής; Γιατί, τι είναι αυτό που βεβαιώνει ότι εμείς και οι αρχαίοι Έλληνες έχουμε κοινό DNA; Η επανάληψη των ίδιων λαθών μέσα στους αιώνες.
Ό, τι κάνανε αυτοί, συνεχίζουμε να το κάνουμε κι εμείς. Το πρώτο και κορυφαίο είναι η διχόνοια. Πάντα! Λοιπόν, εάν μπορέσουμε να ομογενοποιήσουμε πάνω στις βασικές απαραίτητες επιλογές και να τις ακολουθήσουμε για μια ικανή πορεία χρόνου, η χώρα θα φτάσει σε ένα εξαιρετικό επίπεδο γρήγορα στις νέες τεχνολογίες. Έχω απόλυτη πεποίθηση για αυτό.
ΒΑΣΙΛΗΣ ΝΕΔΟΣ: Πάντως αν και η συζήτηση έχει άλλο χαρακτήρα, επειδή το έχετε πει δύο φορές, θέλω να σας ρωτήσω: Θεωρείτε ότι υπάρχει κίνδυνος να υπάρξει έτσι μεγάλη διαφωνία στο πολιτικό σύστημα στην κοινωνία για το ποιοι είναι οι κίνδυνοι που αντιμετωπίζουμε;
ΝΙΚΟΣ ΔΕΝΔΙΑΣ: Όχι δεν θεωρώ. Και θέλω να συνεννοηθούμε και σε αυτό, ουδενός τον πατριωτισμό αμφισβητώ. Εμείς δεν μοιράζουμε πιστοποιητικά πατριωτισμού. Εμείς στη Νέα Δημοκρατία, εμείς στην παρούσα Κυβέρνηση.
Είναι αυτονόητο ότι όλοι οι Έλληνες είναι πατριώτες και όλοι αγαπούν τη χώρα τους, ο καθένας με τον τρόπο που αντιλαμβάνεται την πραγματικότητα. Εγώ τι φοβάμαι και γιατί ανησυχώ; Ένα οξυμένο πολιτικό κλίμα μπορεί να οδηγήσει την πολιτική αντιπαράθεση και σε κομμάτια της δραστηριότητας, στην οποία πρέπει να υπάρχει μια κοινή αντίληψη. Και τα θέματα της Άμυνας είναι κομμάτι ακριβώς αυτής της δραστηριότητας. Προσπάθησα όσο μπορώ και θα προσπαθήσω όσο μπορώ, να δημιουργούνται συναινέσεις ή τουλάχιστον κοινές κατανοήσεις στα θέματα της Άμυνας.
Διότι εδώ πρέπει να γίνουν, κύριε Νέδο, συγκεκριμένες επιλογές και πρέπει να γίνουν γρήγορα. Δεν έχουμε χρόνο. Ένα από τα προβλήματα της τεχνολογίας είναι ότι πρέπει πολύ γρήγορα να καταλήξεις σε λύσεις και αποφάσεις.
Δεν είναι δυνατόν να περιμένεις την εξέλιξη ενός νορμάλ προγράμματος που παραδείγματος χάριν για την απόκτηση ενός καινούργιου υποβρυχίου, ένα πρόγραμμα εξελίσσεται μέσα σε μια ολόκληρη δεκαετία, ίσως και περισσότερο. Για την απόκτηση ενός “Unmanned”, όχι δεν έχουμε μια δεκαετία, αμφιβάλλω και αν έχουμε δέκα μήνες και μετά από δέκα μήνες η τεχνολογία θα αλλάζει κάθε έξι μήνες. Φανταστείτε λοιπόν, να ακολουθούμε τις ίδιες διαδικασίες, με τις ίδιες αντιλήψεις, με τις ίδιες εσωτερικές διαφωνίες που μας επιβάλλουν να κάνουμε δέκα και δεκαπέντε χρόνια να είναι μια απόφαση που κάποιος την παίρνει σε έξι μήνες. Ε, αυτό δεν μπορεί να γίνει.
Πρέπει λοιπόν, να διαμορφώσουμε μια κοινή αντίληψη για τις βασικές μας επιλογές. Να εμπιστευτούμε την ηγεσία των Ενόπλων Δυνάμεων, όχι την παρούσα ηγεσία, την εκάστοτε ηγεσία των Ενόπλων Δυνάμεων, να καταλήξει στις σωστές αποφάσεις και να εξαιρέσουμε από την πολιτική αντιπαλότητα το συγκεκριμένο Υπουργείο, ώστε να μπορεί να κινηθεί.
Ευχαριστώ.
29.5.2026
