Δηλώσεις του Προέδρου António Costa στη συνέντευξη Τύπου μετά την άτυπη σύνοδο των αρχηγών κρατών ή κυβερνήσεων στις 23-24 Απριλίου 2026:
Σας ευχαριστώ, Πρόεδρε Χριστοδουλίδη, αγαπητέ Νίκο, για τη φιλοξενία αυτού του άτυπου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, χθες στην Αγία Νάπα και σήμερα στη Λευκωσία.
Σήμερα, η Ευρώπη αντιμετωπίζει ένα απαιτητικό περιβάλλον ασφάλειας. Ένα περιβάλλον που απαιτεί από την Ευρώπη να έχει ένα όραμα 360 μοιρών για βιώσιμη ειρήνη και ασφάλεια – και να ενεργεί βάσει αυτού. Είτε στην Ουκρανία είτε στη Μέση Ανατολή.
Η συνάντησή μας στην Κύπρο, στο τρέχον πλαίσιο, φέρει έναν σημαντικό συμβολισμό. Καταδεικνύει τη σταθερή και αδιαμφισβήτητη υποστήριξη της ΕΕ προς τα κράτη μέλη που πλήττονται περισσότερο από τη συνεχιζόμενη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.
Για την Κύπρο, αυτή η κατάσταση δεν είναι ένα αφηρημένο ζήτημα. Γι’ αυτό είναι τόσο σημαντικό να βρεθούμε σήμερα εδώ, στο πλευρό σας, αγαπητέ Νίκο, και να στείλουμε ένα σαφές μήνυμα ευρωπαϊκής ενότητας και αλληλεγγύης. Η Κύπρος αποτελεί ζωτική άγκυρα συνεργασίας και ευρωπαϊκής δέσμευσης στην περιοχή.
Η κατάσταση ασφαλείας στη Μέση Ανατολή και οι οικονομικές επιπτώσεις που έχει στην Ευρώπη και στους Ευρωπαίους πολίτες ήταν τα κύρια θέματα των συζητήσεών μας.
Οι πρόσφατες εκεχειρίες – μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, Ισραήλ και Λιβάνου – αποτελούν ευπρόσδεκτες εξελίξεις. Τώρα όλα τα μέρη πρέπει να συμμετάσχουν καλή τη πίστει για την επίτευξη ειρήνης. Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν αποτελεί μέρος της σύγκρουσης, αλλά θα αποτελέσουμε μέρος της λύσης. Καθώς υποστηρίζουμε τις διπλωματικές προσπάθειες για την επίτευξη μιας διαπραγματευτικής λύσης σε αυτή τη σύγκρουση, οι αρχές μας είναι σαφείς: η πραγματική ειρήνη μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω της υπεράσπισης του διεθνούς δικαίου με συνεπή και βασισμένο σε αρχές τρόπο.
Οι προτεραιότητές μας είναι εξίσου σαφείς:
- πρώτον, να αποκατασταθεί η ελευθερία της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ·
- δεύτερον, να εργαστούμε για μια σταθερή και διαρκή κατάπαυση του πυρός που θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για βιώσιμη ειρήνη στην περιοχή·
- τρίτον, και τέλος, δεν μπορεί να υπάρξει σταθερή Μέση Ανατολή με ένα Ιράν που διαθέτει πυρηνικά όπλα – και η Ευρωπαϊκή Ένωση θα συνεχίσει να συμβάλλει σε αυτόν τον στόχο, όπως έχει κάνει και στο παρελθόν.
Συναντηθήκαμε με τους ηγέτες της Ιορδανίας, του Λιβάνου, της Συρίας, της Αιγύπτου και του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου. Οι εταίροι μας γνωρίζουν ότι μπορούν να βασίζονται σε εμάς. Έχουμε εντατικές επαφές μαζί τους.
Λίγες ημέρες μετά την έναρξη της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, η Πρόεδρος von der Leyen και εγώ οργανώσαμε μια βιντεοδιάσκεψη με όλους τους ηγέτες της περιοχής για να ανταλλάξουμε απόψεις σχετικά με την κατάσταση και να προσφέρουμε την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Και μόλις την περασμένη εβδομάδα, βρέθηκα στον Κόλπο για να συναντήσω ηγέτες από τη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κατάρ – μετά την επίσκεψη της ίδιας της Ύπατης Εκπροσώπου.
Παράλληλα, υπό την ηγεσία της Γαλλίας, μαζί με το Ηνωμένο Βασίλειο, ένας συνασπισμός περισσότερων από 50 χωρών προετοιμάζει μια πολυμερή αμυντική αποστολή για την αποκατάσταση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ, όταν πληρούνται οι απαραίτητες προϋποθέσεις ασφαλείας.
Κατά τη συνάντησή μας, συζητήσαμε την ετοιμότητα της Ένωσης να ανταποκριθεί σε αυτό το απαιτητικό γεωπολιτικό και ασφαλιστικό περιβάλλον. Αυτό περιλαμβάνει τον ακριβέστερο καθορισμό του τρόπου με τον οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην πράξη η ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής μας. Χθες, η Ύπατη Εκπρόσωπος μας ενημέρωσε για τις τρέχουσες εργασίες επί του θέματος.
Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει τρομερό αντίκτυπο στις τιμές των ορυκτών καυσίμων, επιβραδύνοντας την ανάπτυξη και επηρεάζοντας άμεσα τη ζωή των πολιτών και των εταιρειών. Τον Μάρτιο, οι Ευρωπαίοι ηγέτες συμφώνησαν για την ανάγκη λήψης μέτρων για την αντιμετώπιση αυτής της κρίσης. Και η ανακοίνωση που παρουσίασε αυτή την εβδομάδα η Πρόεδρος von der Leyen περιέχει ένα σημαντικό σύνολο μέτρων και συστάσεων. Ο συντονισμός είναι το κλειδί και είμαστε έτοιμοι να εντείνουμε την αντίδρασή μας. Θα συνεχίσουμε να παρακολουθούμε πολύ στενά την κατάσταση και να προσαρμόζουμε την προσέγγισή μας ανάλογα.
Μακροπρόθεσμα, υπάρχει μόνο ένα παιχνίδι προς όφελός της Ευρώπης: η επιτάχυνση της ενεργειακής μας μετάβασης και η επιτάχυνση της ανάπτυξης εγχώριων καθαρών πηγών ενέργειας. Αυτός είναι ο μόνος τρόπος για να μειωθούν οι εξαρτήσεις και να διασφαλιστεί η ενεργειακή μας ασφάλεια.
Σήμερα το πρωί, είχαμε μια ανταλλαγή απόψεων σχετικά με τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό μας ( το λεγόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο). Έχουμε συλλογική ευθύνη να καταλήξουμε σε συμφωνία μέχρι το τέλος του έτους. Μόνο με αυτόν τον τρόπο μπορούμε να διασφαλίσουμε ότι το επόμενο ΠΔΠ θα ξεκινήσει δυναμικά από τις αρχές του 2028. Η αντιστοίχιση των φιλοδοξιών μας με τους απαραίτητους πόρους θα είναι καθοριστική.
Η σημερινή μας συζήτηση επιβεβαίωσε ότι οι Νέοι Ίδιοι Πόροι θα πρέπει να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στη χρηματοδότηση του προϋπολογισμού. Υπάρχουν ακόμη πολλά που πρέπει να γίνουν. Η πρόταση της Επιτροπής για το πακέτο νέων ιδίων πόρων θα συνεχίσει να αποτελεί τη βάση για αυτό το περαιτέρω έργο – και υπήρξε επίσης ανοιχτό πνεύμα εξέτασης άλλων προτάσεων, δηλαδή εκείνων που υπέβαλε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η συζήτησή μας παρείχε σημαντική καθοδήγηση για τα επόμενα βήματα. Θα επιστρέψουμε στη συζήτηση για το ΠΔΠ τον Ιούνιο, βάσει μιας πρώτης πρότασης με στοιχεία που ετοίμασε η κυπριακή Προεδρία.
Συμπερασματικά, λοιπόν, η Ευρώπη ανταποκρίνεται στο απαιτητικό γεωπολιτικό περιβάλλον ως εξής:
- Υποστηρίζουμε την Ουκρανία στην άμυνά της ενάντια στη ρωσική επιθετικότητα.
- παίζουμε ενεργό ρόλο στην επίτευξη διαρκούς ειρήνης στη Μέση Ανατολή·
- προστατεύουμε τους πολίτες και τις εταιρείες μας από οικονομικούς κλυδωνισμούς·
- και προετοιμάζουμε το έδαφος για έναν φιλόδοξο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ.
Σας ευχαριστούμε, αγαπητέ Νίκο, για τη φιλοξενία σας και που μας προσφέρατε αυτό το υπέροχο σκηνικό για τη συνάντησή μας.
24.4.2026
